جمع بندی سوال درباره مادران ائمه علیهم السلام

تب‌های اولیه

27 پستها / 0 جدید
آخرین ارسال
سوال درباره مادران ائمه علیهم السلام
برچسب: 

width: 700 align: center

[TD="align: center"]با نام و یاد دوست

[/TD]

[TD="align: center"]
[/TD]


کارشناس بحث: استاد ممسوس

[TD][/TD]

با سلام و احترام

مادر هفت نفر از ائمه علیهم السلام کنیز بوده اند که عبارت است از:

مادر امام سجاد (علیه السلام) شهربانو، مادر امام کاظم (علیه السلام) حمیده، مادر امام رضا (علیه السلام) نجمه، مادر امام جواد (علیه السلام) سبیکه، مادر امام هادی (علیه السلام) سمانه، مادر امام حسن عسگری (علیه السلام) سوسن، و مادر امام زمان (عجل الله تعالی فرجه الشریف) نرگس، همه انسان های عالی مقام و نورانی ای بوده اند که شانی بسیار عالی داشته اند.
از زندگی آنها مطالب زیادی در منابع تاریخی و روایی وجود ندارد. اما همان مقدار کمی که در دست است از فضیلت و شان و جایگاه رفیع آنان در بین اهل بیت خبر میدهد. این که آیا این بانوان محترمه قبل از ازدواج با امام کنیز بودند از منبع تاریخی به دست نمی آید. یعنی جایی چنین سخنی گفته نشده است. به نظر هم نمیرسد این گونه باشد. از باب مثال اگر بپذیریم که شهربانو مادر امام سجاد (علیه السلام) دختر یزدگرد سوم است، طبیعی است که دختر یک پادشاه کنیز نیست. همچنین مادر امام زمان به نام حضرت ملیکا که بعدها نامش نرجس شد، دختر
یشوع، نوه دختری قیصر روم است که نسب مادرش به شمعون، یکی از حواری حضرت عیسی (علیه السلام) میرسد.(1) اگر چه در مورد مابقی امامان که مادرشان کنیز بوده مطلبی نداریم اما باز به نظر نمیرسد که آن زنها قبل از ازدواج با امام کنیز بوده باشند.

پی نوشت:
1.

شیخ صدوق، کمال الدین و تمام النعمه، به تحقیق علی اکبر غفاری، تهران، دارالکتب الاسلامیه، 1359ق، ج 2 ص 417

نکته دیگر اینکه به نظر میرسد تعابیری که درباره این زنان محترمه به عنوان کنیز در منابع وجود دارد اشاره به خرید آنان به عنوان کنیز و یا اسارت آنها به کار رفته است والا آنها قبل از این نه کنیز بوده اند و نه کنیزی کرده اند. بلکه در جنگی اسیر شدند و دست قضا و تقدیر الهی انان را به خانه امام رهنمون ساخته است. طبیعی است کسی که در جنگ اسیر شده باشد به او کنیز میگویند این بدان معنا نیست که قبلا هم کنیزی کرده باشد. اگر به روایات نظر داشته باشیم تعریفها و توصیفهای عجیبی از امامان درباره مادران خود میبینیم. یکی از زنان مجتهده (عزت السادات میرخانی) در تقسیر ایه 58 سوره اعراف
البَلدُ الطَّیِّب یَخرُجُ نَباتُه بِاِذنِ ربّه، و الّذی خَبُثَ لا یَخرُجُ الّا نَکِداً، کَذلِکَ نُصَرِّفُ الایاتِ لِقومٍ یَشکرون – آیه ۵۸ سوره اعراف-
«سرزمین پاکیزه به اذن پروردگار گیاه [عالی] می رویاند، و کسی که خبیث است جز گیاه اندک و بی ارزش نمی رویاند.
وی میگوید : مادری که وجود و رحم طیب و پاک داشته باشد، می تواند فرزند پاک و ثمردهنده به دنیا بیاورد و تربیت کند و مادری که وجود خبیث و روان آلوده و پرگناهی داشته باشد جز فرزند بی ارزش و کم ثمر پرورش نمی دهد.
حالا براساس این آیه، قطعی و واضح است کسی که لیاقت مادری ائمه معصومین –علیهم السلام- را داراست، وجودی پاک، روانی طیب و ایمانی محکم داشته. وگرنه که جعده-همسر امام حسن- و یا ام الفضل-همسر امام جواد- که باعث به شهادت رساندن این دو امام همام شده اند؛ قطعا نمی توانستند مادر امام باشند. طبیعتا چنین زنانی قبل از همسری امام کنیز نبودند.

امام صادق (علیه السلام)در وصف همسرشان حمیده فرمودند: «حمیده تصفیه شده از هر آلودگی و چرکی است و مانند شمش طلاست. پیوسته ملائکه از او حراست می کنند.»

حمیده مادر امام موسی کاظم (علیه السلام) کنیزی مغربی –یعنی اهل آفریقا- را خرید. این کنیز «تُکتَم» نام داشت. روزی حمیده به موسی بن جعفر(علیهما السلام) گفت: «ای فرزند گرامی! تکتم کنیزی است که من بهتر از او ندیدم، در زیرکی و محاسن اخلاق. هر نسلی از او به وجود بیاید پاکیزه و مطهر است» و به این شکل تکتم را به حضرت موسی بن جعفر (علیهما السلام) بخشید و ایشان هم تکتم را «طاهره» نامید. این بانو در عقل و حیا بی نظیر بود و امام موسی کاظم (علیه السلام) به یکی از اصحاب شان فرموند که «به خدا قسم! من این کنیز را به همسری نگرفتم مگر به امر و وحی خدا» و به این صورت زن باحیا و عاقل مغربی مادر امام رضا (علیه السلام) شد.
ویا اینکه امام هادی (علیه السلام) در مورد مادرش سمانه مغربیه می فرماید «مادرم عارف به حق من است. او از اهل بهشت است و شیطان سرکش به او نزدیک نمی شود. مکر جبار عنید به او نمی رسد و خداوند او را نگهبان و حافظ است.»
همچنین امام هادی (علیه السلام) در مورد همسرش سلیل که مادر امام حسن عسکری (علیه السلام) باشد فرمود: «سلیل بیرون کشیده شده از آفت، بدی و هر نجاست و پلیدی است». دیگر اینکه از احمد بن ابراهیم نقل شده که روزی از «حلیمه خاتون» دختر امام جواد پرسیدم امروز که امام حسن عسگری از دنیا رفته است شیعه به چه کسی روی بیاورد؟ فرمود: به مادر ایشان
با این تفاسیر به نظر میرسد این بانوان قبل از ازدواج با امام کنیز نبودند و استعمال این واژه برای آنها به منظور اسارت در جنگ یا خریده شدن به کار رفته است. خصوصا که این زنان از جایگاه والا و شایسته ای نزد خداوند و معصومین بر خوردار هستند.

ممسوس;1026419 نوشت:
با سلام و احترام

مادر هفت نفر از ائمه علیهم السلام کنیز بوده اند که عبارت است از:

مادر امام سجاد (علیه السلام) شهربانو، مادر امام کاظم (علیه السلام) حمیده، مادر امام رضا (علیه السلام) نجمه، مادر امام جواد (علیه السلام) سبیکه، مادر امام هادی (علیه السلام) سمانه، مادر امام حسن عسگری (علیه السلام) سوسن، و مادر امام زمان (عجل الله تعالی فرجه الشریف) نرگس، همه انسان های عالی مقام و نورانی ای بوده اند که شانی بسیار عالی داشته اند.
از زندگی آنها مطالب زیادی در منابع تاریخی و روایی وجود ندارد. اما همان مقدار کمی که در دست است از فضیلت و شان و جایگاه رفیع آنان در بین اهل بیت خبر میدهد. این که آیا این بانوان محترمه قبل از ازدواج با امام کنیز بودند از منبع تاریخی به دست نمی آید. یعنی جایی چنین سخنی گفته نشده است. به نظر هم نمیرسد این گونه باشد. از باب مثال اگر بپذیریم که شهربانو مادر امام سجاد (علیه السلام) دختر یزدگرد سوم است، طبیعی است که دختر یک پادشاه کنیز نیست. همچنین مادر امام زمان به نام حضرت ملیکا که بعدها نامش نرجس شد، دختر
یشوع، نوه دختری قیصر روم است که نسب مادرش به شمعون، یکی از حواری حضرت عیسی (علیه السلام) میرسد.(1) اگر چه در مورد مابقی امامان که مادرشان کنیز بوده مطلبی نداریم اما باز به نظر نمیرسد که آن زنها قبل از ازدواج با امام کنیز بوده باشند.

پی نوشت:
1.

شیخ صدوق، کمال الدین و تمام النعمه، به تحقیق علی اکبر غفاری، تهران، دارالکتب الاسلامیه، 1359ق، ج 2 ص 417

سلام
بجز هفت نفر از ائمه که گفتین مادرانشون کنیز بودن بقیه اهل بیت مادرانشون همسر دائم بودن ؟

ممسوس;1026422 نوشت:

وی میگوید : مادری که وجود و رحم طیب و پاک داشته باشد، می تواند فرزند پاک و ثمردهنده به دنیا بیاورد و تربیت کند و مادری که وجود خبیث و روان آلوده و پرگناهی داشته باشد جز فرزند بی ارزش و کم ثمر پرورش نمی دهد.

سلام ممسوس گرامی
جدای از بحث اصلی تاپیک، نیاید "کنیزی کردن" را معادل با ناپاکی و ... تلقی کرد چرا که کنیز به خواست خودش به کنیزی گرفته نشده.

ممسوس;1026423 نوشت:
با این تفاسیر به نظر میرسد این بانوان قبل از ازدواج با امام کنیز نبودند و استعمال این واژه برای آنها به منظور اسارت در جنگ یا خریده شدن به کار رفته است. خصوصا که این زنان از جایگاه والا و شایسته ای نزد خداوند و معصومین بر خوردار هستند.

بانوان به این خوبی در جنگ با مسلمانان چکار می کرده اند ؟

Bahar_Mj;1026426 نوشت:
بجز هفت نفر از ائمه که گفتین مادرانشون کنیز بودن بقیه اهل بیت مادرانشون همسر دائم بودن ؟

با سلام و احترام

مادر حضرت علی علیه السلام فاطمه بنت اسد است ایشان همسر دائم حضرت ابوطاب بود و مقام والایی داشت. مادر امام حسن و امام حسین علیهما السلام که حضرت زهرا سلام الله علیها سیده نساء عالمین و همسر دائم حضرت علی است. مادر امام باقر فاطمه دختر امام حسن علیه السلام همسر دائم امام سجاد است. مادر امام صادق ام فروه نوه قاسم فرزند محمد بن ابوبکر است که وی همسر دائم امام باقر است. همانگونه که عرض شد مادر امامان دیگر کنیز بودند.

فروردین;1026435 نوشت:
جدای از بحث اصلی تاپیک، نیاید "کنیزی کردن" را معادل با ناپاکی و ... تلقی کرد چرا که کنیز به خواست خودش به کنیزی گرفته نشده.

بله ما هم چنین منظوری نداریم حرف شما درست است. اگر چه در بین کنیزها هم زن خوب وجود دارد و هم زن بد
این جمله که از خانم میرخانی در تفسیر آیه قبل که میگوید : «مادری که وجود و رحم طیب و پاک داشته باشد، می تواند فرزند پاک و ثمردهنده به دنیا بیاورد و تربیت کند و مادری که وجود خبیث و روان آلوده و پرگناهی داشته باشد جز فرزند بی ارزش و کم ثمر پرورش نمی دهد.»
به این معنا نیست که هر کس کنیز باشد طیب و طاهر و پاک نیست چه بسا کنیزی که پاک و مطهر است و این لیاقت و شایستگی را دارد که مادر امام زمان خود باشد و حجت خداوند را در دامان پر مهر خویش بپروراند و قطعا مادران اهل بیت این گونه بودند. همانطوری که در بیان برخی از امامان در توصیف و تمجید مادرشان به طیب و طاهر بودن آنها اشاره شد.

**گلشن**;1026452 نوشت:
بانوان به این خوبی در جنگ با مسلمانان چکار می کرده اند ؟

در منابع تاریخی و یا روایی جزئیات اسارت مادران امامان در جنگها و نبردهای مسلمین با دیگر ملل، بیان نشده است یا لااقل بنده ندیدم البته در جریان حضرت نرجس خاتون سلام الله علیها مادر امام زمان آنگونه که شیخ صدوق در کمال الدین نقل کرده طی خوابی که نرجس خاتون میبیند، حضرت فاطمه(س) او را به اسلام دعوت می‌کند و وی را متقاعد می‌سازد تا خود را به اسارت لشکریان اسلام درآورد. وی سپس در جنگ بین مسلمانان با رومیان، اسیر مسلمانان می‌شود و امام هادی علیه السلام فردی را مأمور می‌کند و نرجس را از بازارِ برده‌فروشان می‌خرد و به عقد امام حسن عسکری(علیه السلام) درمی‌آورد.(1) اگر این گزارش را بپذیریم شرکت در جنگ صوری است و فقط برای اسارت و رسیدن به امام اینگونه طراحی شده بود.
در مورد مادر امام سجاد علیه السلام مشهور این است که وی شهربانو و دختر یزدگرد سوم بوده است(2) اما مخالفتهایی با این قول وجود دارد که مجال آن در این مقوله نیست. اما اتفاق نظر در کنیز بودن وی و اسارت وی وجود دارد حال یا در نبرد با ایرانیان یا در نبرد با اهل سند و هند( 3) حال چگونه اسیر شده و جزئیات آن چه بوده به علت اختلاف نظرها و تردیدهای جدی دنبال نمیکنیم.

پی نوشت:
1.شیخ صدوق، کمال الدین و تمام النعمه، به تحقیق علی اکبر غفاری، تهران، دارالکتب الاسلامیه، 1359ق، ج 2 ص 417
2. شیخ مفید، ارشاد قم، کنگره شیخ مفید، چاپ اول، 1413ق، ج 2 ص 137
3. مجلسی، بحار الانوار، تران، 1301ق، ج 46 ص 9