جمع بندی آیا اختیار بشر می تواد پاسخگوی شبهه شر باشد؟

تب‌های اولیه

19 پستها / 0 جدید
آخرین ارسال
آیا اختیار بشر می تواد پاسخگوی شبهه شر باشد؟

سنت های الهی

عمده ترین پاسخی که منتقدین برهان شر به آن چنگ زده اند مسئله سنت های الهی است که در زبان انگلیسی از آن با فرنام «Theodicy» یاد میشود. کلمه تئودیسی از ریشه یونانی تئو به معنی خدا و دیسی به معنی عدالت می آید.
منتقدین با مطرح کردن این سنت ها تلاش میکنند نشان دهند که شرهای موجود در دنیا از نوع شرهای اخلاقی هستند نه غیر اخلاقی و یا اینکه وقوع این شر ها بایسته و عادلانه است. به عبارت دیگر این سنت های الهی در واقع تلاشهایی هستند برای اثبات سازگاری وجود شر با وجود خدا.
سنت های الهی متعددی در اعتراض به برهان شر مطرح میشوند که لازم است به آنها پرداخته شود و درستی یا نادرستی آنها تحقیق شود. توجه داشته باشید که خداباوران باید اثبات کنند «تمام» شرهای موجود در دنیا شرهای اخلاقی هستند، زیرا وجود حتی یک مورد شر غیر اخلاقی باعث میشود برهان شر موفق باشد و ممتنع الوجود بودن خدا اثبات و محکوم شود. همچنین اعتراضات آنها باید تمام شر ها را چه طبیعی و چه مصنوعی دربرگیرد.

width: 700 align: center

[TD="align: center"]با نام و یاد دوست

[/TD]

[TD="align: center"][/TD]


کارشناس بحث: استاد صدیق

[TD][/TD]

omid2424;1015527 نوشت:
عمده ترین پاسخی که منتقدین برهان شر به آن چنگ زده اند مسئله سنت های الهی است که در زبان انگلیسی از آن با فرنام «Theodicy» یاد میشود. کلمه تئودیسی از ریشه یونانی تئو به معنی خدا و دیسی به معنی عدالت می آید.
منتقدین با مطرح کردن این سنت ها تلاش میکنند نشان دهند که شرهای موجود در دنیا از نوع شرهای اخلاقی هستند نه غیر اخلاقی و یا اینکه وقوع این شر ها بایسته و عادلانه است. به عبارت دیگر این سنت های الهی در واقع تلاشهایی هستند برای اثبات سازگاری وجود شر با وجود خدا.
سنت های الهی متعددی در اعتراض به برهان شر مطرح میشوند که لازم است به آنها پرداخته شود و درستی یا نادرستی آنها تحقیق شود. توجه داشته باشید که خداباوران باید اثبات کنند «تمام» شرهای موجود در دنیا شرهای اخلاقی هستند، زیرا وجود حتی یک مورد شر غیر اخلاقی باعث میشود برهان شر موفق باشد و ممتنع الوجود بودن خدا اثبات و محکوم شود. همچنین اعتراضات آنها باید تمام شر ها را چه طبیعی و چه مصنوعی دربرگیرد.

باسلام وعرض ادب

به نظر میرسد که جناب امیددر این تاپیک به دنبال مطرح کردن مسئله سنتهای الهی(Theodicy) هستند.
بدین منظور تاپیک باز میشود تا ایشان مطلب خود را کامل کنند.
انگاه در مورد مطالب طرح شده و نیز سوالهای احتمالی به بحث میپردازیم.

لطفا تا قبل از تکمیل مطالب از جانب شروع کننده بحث، از طرح مطالب خود خودداری کنید.

موفق باشید.

سلام،چشم البته من شبهات را به دلیل زیاد بودن قسمت بندی کردم و در تاپیک های جداگانه فرستادم که ایشالا تایید میشین(راستی این نوشته هایی که میزارم از طرف خودم نیست بلکه شبهاتی هست که یک فرد ملحد گذاشته است)

متن شبهه:

سنت الهی، اختیار.

سنت اختیار یکی از مهمترین سنتهایی است که خداباوران در رد برهان شر به آن متوسل میشوند. و شایسته است تا در مورد این سنت توضیحات مفصلی داده شود اما در اینجا بطور خلاصه آنرا مطرح کرده و ناکارآمد بودن آنرا در رد برهان شر نشان میدهیم.

برخی از فلاسفه خداباور معتقدند انسانها دارای اختیار هستند و خدا این اختیار را به آنها داده است تا آنها بتوانند از میان خیر و شر یکی را انتخاب کنند. برای اینکه در مورد انسانها بتوان قضاوت کرد لازم است که آنها مختار باشند زیرا اگر مختار نباشند تنبیه کردن آنها در مورد چیزی که برای انجام یا عدم انجام آن دارای اختیاری از خود نبوده اند غیر عادلانه است. و از عدالت و نیکی خدا انتظار میرود که انسانها را موجوداتی مختار خلق کرده باشد و این همین اختیار انسانها است که موجب وقوع شر میشود. بنابر این خداوند با مختار کردن انسانها اجازه وقوع مقداری شر داده است تا خیر بزرگتری حاصل شود، لذا شرهای موجود در دنیا شرهای اخلاقی هستند نه غیر اخلاقی. به عبارت دیگر این تلاش برای برخورد با مسئله شر، توجه را از خدا به سمت انسان می آورد، و میگوید وجود شر در دنیا از طرف انسان ها است، نه از طرف خدا، این ما هستیم که موجب جنگ و غیره میشویم و خدا نقشی در آن ندارد، بنابر این وجود اختیار برای اینکه انسانها به خیری بزرگ برسند ضرورت دارد و لذا شرّی که در دنیا وجود دارد شرّی اخلاقی است نه غیر اخلاقی. در پاسخ به این اعتراض میتوان گفت نخست اینکه در مختار بودن انسانها در صورت وجود خدا میتوان بسیار شک کرد و این موضوع مورد توافق نیست و خداباور باید این مسئله را قبل از استفاده اثبات کند که در صورت وجود خدایی که علیم است چگونه میتوان اختیار را برای انسان متصور شد. در امکان اختیار حتی برای خود خدا نیز شک وجود دارد و میتوان اثبات کرد که خدا خود نیز مختار نیست، چه برسد به اینکه بخواهد موجودات مختاری خلق کند. دوم، وجود اختیار را برای ادامه بحث برای انسان درست فرض میکنیم. آیا این اخلاقی است که خدا با علم به اینکه دادن اختیار به انسانها موجب وقوع شر میشود به آنها اختیار بدهد؟ شاید بتوان از خداباور پذیرفت که وجود اختیار برای عادل بودن خدا ضرورت دارد اما آیا تام الاختیار بودن انسان نیز ضرورت دارد؟ خدا اگر اخلاقمدار میبود نباید اختیار وقوع چنین شرهایی را به انسانها میداد، درست مانند اینکه ما بگوییم شخصی که اسلحه ای را به دست گرفته است و آنرا به سوی مردم نشانه گرفته است را نباید متوقف کرد زیرا او باید مختار باشد تا بتواند مرتکب جرم شود. جلوگیری نکردن از وقوع این شر قطعاً کاری غیر اخلاقی است و اخلاقمدار بودن شخصی که قادر به جلوگیری از آن بوده است را زیر سوال میبرد. همچنین است اگر پدری فرزند خود را که شنا به درون رودخانه بیاندازد و بگوید میخواهم او اختیار نجات یافتن و خفه شدن داشته باشد، در همه نظامهای اخلاقمدار اختیار از مجرمین گرفته میشود، مثلاً مجرمین زندانی میشوند. سوم اینکه خداباور تلاش میکند با مطرح کردن مسئله اختیار، اینطور وانمود کند که خدا در وجود شرّی که موجود مختار مرتکب میشود نقشی ندارد، در حالی که اینگونه نیست، خدا با دادن اختیار بطور غیر مستقیم باعث وجود شر میشود، مانند رهبر یک گروه مافیایی که به آدمکشانی پول میدهد تا دست به جنایت بزنند، او مستقیماً در جنایت شرکت نکرده است اما بطور غیر مستقیم باعث وقوع این شر شده است. خدا نیز با خلق کردن انسانها از یک سو و از سوی دیگر با مختار کردن آنها بطور غیر مستقیم این شر را باعث شده است. چهارم اینکه این سنت شر مصنوعی را هدف گرفته است، در حالی که تمامی شرهای جهان مبتنی بر اختیار انسانها نیستند، انسانها معمولاً نقش چندانی در گسترش ویروس ها، زلزله ها، سیل ها، طوفانهای سهمگین، خشکسالی و تقریباً تمام شرهای طبیعی ندارند. لذا اگر هم فرض کنیم وجود اختیار باعث میشود شرهای مصنوعی به شرهای اخلاقی تبدیل شوند، این اختیار هرگز نمیتواند شرهایی طبیعی را به شرهای اخلاقی تبدیل کند. لذا سنت اختیار در نهایت اگر تمامی مسائل پیشین نیز حل شوند نمیتواند مسئله وجود شر غیر اخلاقی را حل کند. خداباور ممکن است بگوید انسانها مجبور نیستند در جاهای زلزله خیز و جاهایی که طوفان می آید زندگی کنند، اینجا نیز انسانها سبب شر هستند نه خدا و بازهم انسان با توجه به اختیاری که دارد میتواند جلوی وقوع شر را بگیرد. اما به این مسئله میتوان اینگونه پاسخ داد که شناخت مناطقی که بی خطر باشند و زیستن در آنها موجب شرّی نشود برای انسانها در تمام تاریخ میسر نبوده است و حتی هنوز هم تا حدود زیادی نیست و ممکن است هرگز میسر نشود، لذا این پاسخ نیز نمیتواند مشکل شر هایی که انسانها در آن نقشی ندارند را حل کند. ممکن است گفته شود اگر زلزله رخ ندهد ممکن است تمام زمین منفجر شود، پاسخ این است که خدا میتوانست زمین را بگونه ای پدید بیاورد که اینگونه نباشد و اگر این کار برای او میسر نبود او قادر مطلق نیست، همچنین تمام شر های طبیعی نیز اینگونه نیستند، در دیوانه شدن یک فرد چه خیری وجود دارد؟ در بیماری های ژنتیکی چه خیری وجود دارد؟

نتیجه آنکه سنت اختیار نمیتواند نشان دهد که تمامی شرهای موجود در جهان اخلاقی هستند، بنابر این سنت اختیار نمیتواند برهان شر را رد کند.

omid2424;1015818 نوشت:
سنت الهی، اختیار.

سنت اختیار یکی از مهمترین سنتهایی است که خداباوران در رد برهان شر به آن متوسل میشوند. و شایسته است تا در مورد این سنت توضیحات مفصلی داده شود اما در اینجا بطور خلاصه آنرا مطرح کرده و ناکارآمد بودن آنرا در رد برهان شر نشان میدهیم.

باسلام و عرض ادب
شبهه ای که مطرح شد، چندین محور داشت که از این قرار است:
نخست. انحصار پاسخ فلاسفه در شرور اخلاقی
دوم. تبیین پاسخ فلاسفه به شرور اخلاقی
سوم. عدم انحصار شرور در شرور اخلاقی
چهارم.مختار نبودن انسان در فرض وجود خداوند.
پنجم. مختار نبودن خداوند
ششم.غیر اخلاقی بودن دادن اختیار به بندگان
هفتم. مسئولیت غیر مستقیم خداوند در پدید آمدن شرور اخلاقی
هشتم. خیر نبودن شرور طبیعی

در پاسخ به این سوال لازم است به تمام محورهای مطرح شده توجه کنیم.
بنابراین یک به یک به این مسائل اشاره میشود.

اما یک نکته مهم این است که چون این شبهه متضمن اسناد مطالبی به خداباوران است ولی این اسنادها بدون ارجاع هست، بنابراین در بررسی آنها، به نظر مشهور خداباورانی که به آن مطالب پرداخته اند اشاره میشود.


محور نخست. انحصار یاعدم انحصار شرور
در اولین محور، شبهه مطرح شده متضمن آن است که فلاسفه با طرح مسئله اختیار و سنت اختیار، در صدد پاسخ به معضل شر هستند.
در حالیکه این نسبت صحیح نیست.
اندیشمندانی که به مسئله شرور پرداخته اند، برای شر انواع و اقسامی را معرفی کرده اند.
بر اساس دیدگاه ایشان، حداقل دو نوع شر در عالم وجود دارد: شر اخلاقی و شر طبیعی.
شرور دیگری نیز هست که در اینجا محل بحث ما نیست.
مثلا در فلسفه غرب، سنت آگوستین از متکلمان مسیحی (۳۵۴ - ۴۳۰م)، حدود دو قرن پیش از اسلام، شر را به دو قسم تقسیم کرده است: شر طبیعی و شر اخلاقی، یعنی شری که برخاسته از اختیار آدمی است(1)
همانطور که میبینید معمولا فلاسفه و متکلمان، در کنار طرح شرور اخلاقی و استناد آنها به اختیار انسان و حق انتخاب ایشان، از شرور طبیعی نیز غفلت نداشته اند.

1. augustine, Saint, The Augustine Catechism: The Enchiridion on Faith, Hope and Charity, pp ۶۹ - ۷۲, ch ۱۱

دوم. تبیین پاسخ فلاسفه به شرور اخلاقی
در ادامه شبهه، تبینی از پاسخ مبتنی بر اختیار به شرور ارائه شده است.
بر اساس این تبیین، خداوند به انسانها اختیار داده است، وگرنه برای مجازات آنها عدالت او مخدوش میشد.

این نسبت نیز نادرست است.
خلاصه تبیین فلاسفه از این دلیل اینگونه است:
م1. شرور اخلاقی، ناشی از سوء استفاده از اختیار انسان است.
م2. وجود اختیار برای انسان یک امر ضروری است.
بنابراین شرور اخلاقی، امری است ضروری به واسطه اینکه مستند به امری ضروری شده است.

مقدمه نخست که واضح است.
اما مقدمه دوم، نیاز به تبیین دارد. تبیین فلاسفه و دینداران بیشتر ناظر به این بخش است. به عنوان مثال، برخی اینچنین استدلال کرده اند:
م1. خداوند متعال حکیم است. پس
م2. او از آفرینش انسان هدفی داشته است.
م3. هدف از آفرینش انسان، به اذعان خود خداوند، رسیدن به مقام عبودیت یا معرفت حق تعالی و به طور خلاصه رسیدن به کمال لایق انسان است.
م4. رسیدن به این مقامات نفسانی، بر اساس خواست خداوند، نیازمند انجام کارهای اختیاری است. در پرتو این کارهای اختیاری است که انسان میتواند گام به گام، به این هدف نزدیکتر شود.
م5. حکیم کسی است که هم هدف دارد و هم عوامل رسیدن به هدف را مهیا میکند و موانع رسیدن به هدف را(به تناسب هدفی که دارد) برطرف میکند.
بنابراین، وجود اختیار برای رسیدن به کمال ضروری است.(2)

2. جان هیک، فلسفه دین، ترجمه بهرام راد، الهدی، ص98

بنابراین مشخص میشود که ضرورت وجود اختیار به واسطه این نیست که اگر انسان مختار نباشد عدالت خداوند مخدوش میشود.
چرا که این اول کلام است. چه کسی گفته که اگر انسان مختار نباشد، او مجازات میشود.
این مسئله اتفاقا یکی از شواهد مختار بودن انسان است چرا که اگر او مختار نباشد، قطعا مجازات نخواهد شد. در حالیکه در متون دینی بارها انسانهای مجرم به مجازات تهدید شده اند. بنابراین از وجود مجازات متوجه میشویم که اختیار وجود دارد.
اما شاهد بودن با علت بودن فرق دارد.
به عبارت دیگر، اینکه ما مجازات نمیشویم، علت این نیست که باید مختار باشیم بلکه شاهد این است که مختار هستیم.
در نتیجه، ضرورت وجود اختیار، مستند به عدل خداوند نیست بلکه مستند به حکمت الهی است.

بدین ترتیب مشخص شد که تبیینی که در شبهه از پاسخ فلاسفه ارائه شده است تا چه حد سطحی و ضعیف است.

از اینجا وارد بررسی نقدهای مطرح شده بر این تقریر میشویم.

جنبه سوم: عدم انحصار شرور در شرور اخلاقی
به دنبال طرح ناقص از پاسخ خداباوران به مسئله شرور، این اشکال پیش می اید که مگر شرور منحصر به شرور اخلاقی است که این پاسخ قانع کننده باشد.

اما پاسخ این مسئله در جنبه اول داده شد.
فلاسفه و خداباوران عموما شرور را به دو بخش عمده تقسیم میکنند و کسی آنها را منحصر به شرور اخلاقی ننموده است.
البته هستند برخی که شرور طبیعی را اموری عدمی یا پنداری میدانند ولی این بدان معنا نیست که تمام شرور را منحصر به شرور اخلاقی کنند.

چهارم.مختار نبودن انسان در فرض وجود خداوند.
در این بخش ادعا شده است که وجود خداوند علیم، جایی برای اختیار انسان باقی نمیگذارد.
به نظر میرسد که این مسئله ناظر به شبهه ناسازگاری قضا و قدر علمی و اختیار انسان است.
همان که در بیت معروف منسوب به خیام منعکس شده است:
می خوردن من حق ز ازل میدانست گر می نخورم علم خدا جهل بود

اگر این مد نظر باشد درست نیست و هیچ ناسازگاری ای بین علم خداوند و اختیار انسان وجود ندارد.
چرا که خداوند، علم به واقعیت با تمام قیود و شروطش دارد.
میداند که فلان کار را انسان با اختیار خود یا بدون اختیارش و از سر اجبار انجام میدهد.
یعنی فعلی که متعلق علم خداوند است یک فعل بدون قیود و لواحقش نیست بلکه زمان و مکان و قیودش همراهش هست از جمله اختیاری بودن یا نبودن آن.

بنابراین علیم بودن خداوند به هیچ وجه منافاتی با اختیار انسان ندارد و عمل انسان را اجباری نمیکند.

موضوع قفل شده است