شب قدر از دیدگاه علامه طباطبایی---و ما ادريك ما ليلة القدر-----

تب‌های اولیه

10 پستها / 0 جدید
آخرین ارسال
شب قدر از دیدگاه علامه طباطبایی---و ما ادريك ما ليلة القدر-----

علامه بزرگوار در تفسیر وزین المیزان ذیل سوره قدر مطالب ارزنده ای در مورد شب قدر می فرمایند که طی چندین پست خدمت دوستان ارایه می شود (مطالعه این مطالب توصیه می شود)

شب قدر

در كلام خداي تعالي آيه‏اي كه بيان كند ليله مذكور چه شبي بوده ديده نمي‏شود بجز آيه شهر رمضان الذي انزل فيه القرآن كه مي‏فرمايد :

قرآن يكپارچه در ماه رمضان نازل شده ، و با انضمام آن به آيه مورد بحث معلوم مي‏شود شب قدر يكي از شبهاي ماه رمضان است ،

و اما اينكه كداميك از شب‏هاي آن است در قرآن چيزي كه بر آن دلالت كند نيامده ، تنها از اخبار استفاده مي‏شود

در اين سوره آن شبي كه قرآن نازل شده را شب قدر ناميده ، و ظاهرا مراد از قدر تقدير و اندازه‏گيري است ،

پس شب قدر شب اندازه‏گيري است ، خداي تعالي در آن شب حوادث يك سال را يعني از آن شب تا شب قدر سال آينده را تقدير مي‏كند ، زندگي ، مرگ ، رزق ، سعادت ، شقاوت و چيزهايي ديگر از اين قبيل را مقدر مي‏سازد ،

شب قدر منحصر در شب نزول قرآن و آن سالي كه قرآن در آن شبش نازل شد نيست ، بلكه با تكرر سنوات ، آن شب هم مكرر مي‏شود ،

پس در هر ماه رمضان از هر سال قمري شب قدري هست ، كه در آن شب امور سال آينده تا شب قدر سال بعد اندازه گيري و مقدر مي‏شود .

براي اينكه اين فرض امكان دارد كه در يكي از شبهاي قدر چهارده قرن گذشته قرآن يكپارچه نازل شده باشد ، ولي اين فرض معنا ندارد كه در آن شب حوادث تمامي قرون گذشته و آينده تعيين گردد .

علاوه بر اين ، كلمه يفرق به خاطر اينكه فعل مضارع است استمرار را مي‏رساند ، در سوره مورد بحث هم كه فرموده : شب قدر از هزار ماه بهتر است و نيز فرموده : ملائكه در آن شب نازل مي‏شوند مؤيد اين معنا است .

ادامه دارد......

تعبير به إِنَّا أَنْزَلْناهُ (ما آن را نازل كرديم) نيز اشاره ديگرى به عظمت اين كتاب بزرگ آسمانى است كه خداوند نزول آن را به خودش نسبت داده مخصوصا با صيغه متكلم مع الغير كه مفهوم جمعى دارد و دليل بر عظمت است.
نزول آن در شب" قدر" همان شبى كه مقدرات و سرنوشت انسانها تعيين مى‏شود دليل ديگرى بر سرنوشت‏ساز بودن اين كتاب بزرگ آسمانى است‏

برخی برداشت های نادرست از شب قدر



پس وجهي براي تفسير زير نيست كه بعضي كرده و گفته ‏اند :


شب قدر در تمام دهرفقط يك شب بود ، و آن شبي بود كه قرآن در آننازل گرديد ، و ديگر تكرار نمي‏ شود .


و همچنين تفسير ديگري كه بعضي كرده و گفته‏ اند : تا رسول خدا (ص‏) زنده بود شب قدر در هر سال تكرار مي‏ شد ، و بعد از رحلت آن جناب خدا شب قدر را هم از بين برد .


و نيز سخن آن مفسر ديگر كه گفته : شب قدر تنها يك شب معين در تمام سال است نه در ماه رمضان .


و نيز سخن آن مفسر ديگر كه گفته : شب قدر شبي است در تمام سال ، ولي در هر سال يك شب نامعلومي است ، در سال بعثت در ماه رمضان بوده در سال‏هاي ديگر در ماههاي ديگر ، مثلا شعبان يا ذي القعده واقع مي‏شود ، هيچ يك از اين اقوال درست نيست .


بعضي ديگر گفته ‏اند :
كلمه قدر به معناي منزلت است ، و اگر شب نزول قرآن را شب قدر خوانده به خاطر اهتمامي بوده كه به مقام و منزلت آن شب داشته ، و يا عنايتي كه به عبادت متعبدين در آن شب داشته .


بعضي ديگر گفته‏ اند : كلمه قدر به معناي ضيق و تنگي است ، و شب قدر را بدان جهت قدر خوانده‏ اند كه زمين با نزول ملائكه تنگ مي‏گردد .


و اين دو وجه به طوري كه ملاحظه مي‏ كنيد چنگي به دل نمي‏زند .


ادامه دارد.....

چگونگی مقدر شدن اعمال



پس حاصل آيات مورد بحث به طوري كه ملاحظه كرديد اين شد كه شب قدر بعينه يكي از شبهاي ماه مبارك رمضان از هر سال است



و در هر سال در آن شب همه امور احكام مي‏شود ، البته منظورمان احكام از جهت اندازه‏گيري است ،

خواهيد گفت پس هيچ امري از آن صورت كه در شب قدر تقدير شده باشد در جاي خودش با هيچ عاملي دگرگون نمي‏شود ؟


در پاسخ مي‏گوييم : نه ، هيچ منافاتي ندارد كه در شب قدر مقدر بشود ولي در ظرف تحققش طوري ديگر محقق شود ،



چون كيفيت موجود شدن مقدر ، امري است ، و دگرگوني در تقدير ، امري ديگر است ،



همچنان كه هيچ منافاتي ندارد كه حوادث در لوح محفوظ معين شده باشد ، ولي مشيت الهي آن را تغيير دهد ،



همچنان كه در قرآن كريم آمده : يمحوا الله ما يشاء و يثبت و عنده ام الكتاب .

علاوه بر اين ، استحكام امور به حسب تحققش مراتبي دارد ، بعضي از امور شرايط تحققش موجود است ، و بعضي‏ها ناقص است ، و احتمال دارد كه در شب قدر بعضي از مراتب احكام تقدير بشود ،

و بعضي ديگرش به وقت ديگر موكول گردد

ادامه دارد.....

و ما ادريك ما ليلة القدر

و ما ادريك ما ليلة القدر اين جمله كنايه است از جلالت قدر آن شب و عظمت منزلتش ، چون با اينكه ممكن بود در نوبت دوم ضمير ليلة القدر را بياورد ، خود آن را تكرار كرد .

واضح‏تر بگويم ، با اينكه مي‏توانست بفرمايد : و ما ادريك ما هي ، هي خير من الف شهر براي بار دوم و بار سوم خود كلمه را آورد و فرمود : و ما ادريك ما ليلة القدر ليلة القدر خير من الف شهر .

ليلة القدر خير من الف شهر اين جمله به طور اجمال آنچه را كه در جمله و ما ادريك ما ليلة القدر بدان اشاره شده بود ، يعني عظمت آن شب را بيان مي‏كند ، و مي‏فرمايد : بدين جهت گفتيم آن شب مقامي ارجمند دارد كه از هزار شب بهتر است .

و منظور از بهتر بودنش از هزار شب به طوري كه مفسرين تفسير كرده‏اند بهتر بودنش از حيث فضيلت عبادت است ،


و مناسب با غرض قرآن هم همين معنا است ،

چون همه عنايت قرآن در اين است كه مردم را به سوي خدا نزديك ، و به وسيله عبادت زنده كند ، و زنده‏داري آن شب با عبادت بهتر است از عبادت هزار شب .

و ممكن است همين معنا را از آيه سوره دخان نيز استفاده كرد ، چون در آنجا شب قدر را پر بركت خوانده ، و فرموده : انا انزلناه في ليلة مباركة .

و اما شب قدر ..........

زراره و محمد بن مسلم از حمران روايت كرده كه از امام باقر (ع‏) از معناي آيه انا انزلناه في ليلة مباركة سؤال كرد ،

فرمود بله شب قدر كه همه‏ساله در ماه رمضان در دهه آخرش تجديد مي‏شود شبي است كه قرآن جز در آن شب نازل نشده ، و آن شبي است كه خداي تعالي در باره‏اش فرموده : فيها يفرق كل امر حكيم .

آنگاه فرمود : در آن شب هر حادثه‏اي كه بايد در طول آن سال واقع گردد تقدير مي‏شود ، چه خير و چه شر ، چه طاعت و چه معصيت ، و چه فرزندي كه قرار است متولد شود ، و يا اجلي كه بنا است فرا رسد ،

و يا رزقي كه قرار است ( تنگ و يا وسيع ) برسد ، پس آنچه در اين شب مقدر شود ، و قضايش رانده شود قضايي است حتمي ، ولي در عين حال مشيت خداي تعالي در آنها محفوظ است ( و خدا با حتمي كردن مقدرات ، العياذ بالله به دست خود دست‏بند نمي‏زند ) .

حمران مي‏گويد : پرسيدم منظور خداي تعالي از اينكه فرمود شب قدر بهتر است از هزار شب چيست ؟

فرمود عمل صالح از نماز و زكات و انواع خيرات در آن شب بهتر است از همان اعمال در هزار ماهي كه در آن شب قدر نباشد ، و اگر خداي تعالي جزاي اعمال خير مؤمنين را مضاعف نمي‏كرد ، مؤمنين بجايي نمي‏رسيدند ، ولي خدا پاداش حسنات ايشان را مضاعف مي‏كند .

مؤلف :
منظور امام از اينكه فرمود : ولي در عين حال مشيت خداي تعالي در آنها محفوظ است ، اين است كه قدرت خداي تعالي هميشه مطلق است ، او هر زمان هر كاري را بخواهد مي‏كند ،

هر چند قبلا خلاف آن را حتمي كرده باشد ، و خلاصه حتمي كردن يك مقدر قدرت مطلقه او را مقيد نمي‏كند ، او مي‏تواند قضاي حتمي خود را هم نقض نمايد هر چند كه هيچ وقت چنين كاري را نمي‏كند .

سلام.
یک سوال قدیمی داشتم.در جاهای مختلف دنیا چون ماه متفاوت دیده میشه؛ شب 21 همون شبی نیست که در کشور همسایه است. دیشب برای ما شب قدر بود برای مکه نبوده؟چطور ممکنه؟

مهندس a;137375 نوشت:
یک سوال قدیمی داشتم.در جاهای مختلف دنیا چون ماه متفاوت دیده میشه؛ شب 21 همون شیب نیست که در کشور همسایه است. دیشب برای ما شب قدر بود برای مکه نبوده؟چطور ممکنه؟

با سلام

بزرگوار سوال و جواب شما عینا در تفسیر نمونه بدین صورت مطرح شده است

آيا شب قدر در مناطق مختلف ، يكى است ؟

مى‏دانيم آغاز ماههاى قمرى در همه بلاد يكسان نيست ، و ممكن است در منطقه‏اى امروز اول ماه باشد و در منطقه ديگرى دوم ماه ،

بنابر اين شب قدر نمى‏تواند يكشب معين در سال بوده باشد ، چرا كه فى المثل شب بيست و سوم در مكه ممكن است شب بيست و دوم در ايران و عراق باشد ،

و به اين ترتيب قاعدتا هر كدام بايد براى خود شب قدرى داشته باشند ، آيا اين با آنچه از آيات و روايات استفاده مى‏شود كه شب قدر يك شب معين است سازگار است ؟ !

پاسخ اين سؤال با توجه به يك نكته روشن مى‏شود و آن اينكه : شب همان سايه نيم كره زمين است كه بر ، نيم كره ديگر مى‏افتد ،

و مى‏دانيم اين سايه همراه گردش زمين در حركت است ، و يك دوره كامل آن در بيست و چهار ساعت انجام مى‏شود ،

بنابر اين ممكن است شب قدر يك دوره كامل شب به دور زمين باشد ، يعنى مدت بيست و چهار ساعت تاريكى كه تمام نقاط زمين

تفسير نمونه ج : 27ص :193

سلام.
با تشکر فراوان. خوشبختانه این مجموعه رو در منزل داشتیم و قبلا مطالعه کرده بودم. با اجازه لینک سایت تفسیر نمونه هم اینجا قرار میدم :
http://www.ghadeer.org/qoran/t_nemona/j27/b6.html

.......................
اما این پاسخ خیلی عجیب بود! یعنی قابل فهم نیست برای من و اصولا من نتونستم ذهن نویسنده رو بخونم که منظورش چی بوده یا به چی فکر میکردی.
آخر پاراگراف هم نوشتن ایشون که"(دقت کنید)" !!!

لیلة القدر در کلام امام متقیان

شب قدر دارای آنچنان مقامی است که به تعبیر قرآن کریم قابل درک نیست. اگر هم کسانی بتوانند این شب بسیار با عظمت را درک کنند باید متصل به وحی باشند ...

قَالَ رَسُ