جمع بندی بررسی فتوای اشتباه شیخ مفید (ره) درباره‌ی زن حامله‌ی فوت شده

تب‌های اولیه

8 پستها / 0 جدید
آخرین ارسال
بررسی فتوای اشتباه شیخ مفید (ره) درباره‌ی زن حامله‌ی فوت شده

با سلام خدمت اساتید گرامی و دوستان عزیز
.
امروز یه تیکه کوچیک از تاریخ رو شنیدم که قبلاََ هم شنیده بودم,شاید دوستان هم خونده یا شنیده باشند.

خب رفتم ببینم این ماجرا اصلاََ واقعیت داره یا نه

متن:

مردی روستايی به خدمت شيخ مفید رسيده، از وی دربارۀ زنی(همسرش) سؤال می کند که باردار از دنيا رفته، ولی فرزندش در رحم زنده است.

سوال این است که:طفل زنده را بیرون بیاورند یا همراه زن دفن کنند؟

شیخ گفت زن را با حمل دفن کنید!

در راه بازگشت سواری خود را به زن روستایی رساند و گفت:ای مرد! شیخ گفته است شکم زن را بشکافید و طفل را بیرون آورده و سپس زن را دفن کنید.

بعد از چندی همان مرد روستایی,ماجرا را برای شیخ مفید نقل کرد؛شیخ مفید با تعجب گفت من کسی را نفرستادم آنگاه متوجه می شوند آن مرد سواره که به درستی راهنمایی کرده بود حضرت صاحب الزمان عج الله تعالی فرجه الشریف بوده و بدین سان وی را از خطا نجات داده است

شیخ مفید از آن پس در خانه را بست و دیگر فتوا نداد تا توقیعی چنین صادر شد:ای شیخ مفید تو فتوا بده ما اصلاح و استوارش می کنیم

خب این متن رو از PDF پیوست شده که شرح و تفسیر این ماجرا و فتوا نوشته آقای محمود کریمیان هست نوشتم.

نکته قابل توجه این هست که شیخ مفید در المقنعه صفحه 87 فتوایی بر خلاف این متن نوشته:

فإن ماتت امرأة، وفي جوفها ولد حي يتحرك، شق بطنها مما يلي جنبها الأيسر، وأخرج الولد منه، ثم خيط الموضع، وغسلت، وكفنت، وحنطت بعد ذلك، ودفنت.
وإن مات الولد في جوفها، وهي حية، أدخلت القابلة أو من يقوم مقامها في تولي أمر المرأة يدها في فرجها
[4] فأخرجت الولد منه، [فإن لم يمكنها إخراجه صحيحا قطعته وأخرجته قطعا] [5] وغسل، وكفن، وحنط، ثم دفن

خب سوالم از استاد این هست:

شرح این ماجرا در کجاها ذکر شده و سند روایی داره یا خیر

شیخ مفید المقنعه رو چه زمانی نوشته (بر فرض صحت این داستان)

با تشکر

فایل: 

width: 700 align: center

[TD="align: center"]با نام و یاد دوست

[/TD]

[TD="align: center"]
[/TD]


کارشناس بحث: استاد صدرا

[TD][/TD]

سعید مسلم;1020524 نوشت:
ب
خب سوالم از استاد این هست:

شرح این ماجرا در کجاها ذکر شده و سند روایی داره یا خیر

شیخ مفید المقنعه رو چه زمانی نوشته (بر فرض صحت این داستان)

با تشکر

با سلام و عرض ادب

چنین داستانی فاقد منبع معتبر بوده و همچنین مغایر با روایات معصومین (علیهم السلام) و فتوای شیخ مفید (ره) در این مسأله است.

توضیح:
«محمد بن محمد بن النُعمان» مشهور به «شیخ مُفید» (متوفی: 413هـ)، بزرگترین فقیه و متکلّم متقدم شیعه است. بزرگانی همچون: «شیخ طوسی» (متوفی: 460هـ)، «سید مرتضی» (متوفی: 436هـ)، «سید رضی» (متوفی: 406هـ) و «نَجاشی» (متوفی: 450هـ) از مشهورترین شاگردان اویند. تألیفات «شیخ مفید» بر اساس فهرست نجاشی قریب به ۱۷۵ کتاب و رساله است.[1] که معروف‌ترین اثر وی در علم فقه کتاب: «المُقنَعَة» است. [2]

کتاب مقنعه یك دوره‌ی تقریباً كامل فقهی است[3] به گونه ای که پیش از آن كتاب فقهی ای همچون آن تدوین نیافته است. این کتاب مبنای کتاب: «تهذیب الاحکام» «شیخ طوسی» بوده به گونه ای که شیخ در این کتاب ابتدا به نقل فتوای «شیخ مفید» پرداخته و پس از آن روایات مربوط به هر باب را نقل نموده است.[4]

بررسی توقیعات ناحیه ی مقدسه نسبت به شیخ مفید(ره)
1) مرحوم «طبرسی» از علمای قرن ششم هجری، در پایان کتاب «الاحتجاج» به نقل توقیعات[5] صادره از امام مهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف) پرداخته که در ضمن این توقیعات، توقیع و نامه ای از ناحیه ی مقدسه به شیخ مفید است. مرحوم «طبرسى» می نویسد: نامه‏ اى در اواخر ماه صفر سال ۴۱۰ (هجرى) از ناحیه مقدّسه امام زمان (علیه السّلام) به شیخ مفید محمّد بن محمّد بن نعمان- قدّس اللَّه روحه- رسید، حامل نامه گفته است که آن را از ناحیه‏ اى متّصل به حجاز آورده است:

«ذِكْرُ كِتَابٍ وَرَدَ مِنَ النَّاحِيَةِ الْمُقَدَّسَةِ حَرَسَهَا اللَّهُ وَ رَعَاهَا فِي أَيَّامٍ بَقِيَتْ مِنْ صَفَرٍ سَنَةَ عَشَرَةٍ وَ أَرْبَعِمِائَةٍ عَلَى الشَّيْخِ الْمُفِيدِ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ مُحَمَّدِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ النُّعْمَانِ‏ قَدَّسَ اللَّهُ رُوحَهُ وَ نَوَّرَ ضَرِيحَهُ ذَكَرَ مُوصِلُهُ أَنَّهُ يَحْمِلُهُ مِنْ نَاحِيَةٍ مُتَّصِلَةٍ بِالْحِجَازِ».[6]

که خطاب آن چنین است: «لِلْأَخِ السَّدِيدِ وَ الْوَلِيِّ الرَّشِيدِ الشَّيْخِ الْمُفِيدِ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ مُحَمَّدِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ النُّعْمَانِ أَدَامَ اللَّهُ إِعْزَازَهُ مِنْ مُسْتَوْدَعِ الْعَهْدِ الْمَأْخُوذِ عَلَى الْعِبَادِ...». [7] «به برادر استوار و درست كردار و دوست رشيد و هدايت يافته، شيخ مفيد، ابو عبد اللّه محمّد بن محمّد بن نعمان- كه خداوند عزّت و احترامش را پايدار بدارد- از سوى آنكه خزانه عهد و پيمانى است كه خداوند از بندگان گرفته است....».

این توقیع از سوی برخی از فقیهان شیعه مورد خدشه واقع شده[8] اما با این حال تنها توقیعی است که سند آن به قرن ششم می رسد.

فتوای اشتباه شیخ مفید (ره)
2) در این میان داستانی که تنها سند آن کتاب: «قصص العلماء» تألیف: «محمد بن سلیمان تُنِکابُنی(متوفی: ۱۳۰۲هـ)، است، بیانگر اشتباه «شیخ مفید»(ره) در بیان فتوایی است که نه تنها مخالف نصوص روایی است؛ بلکه مخالف فتوای خود «شیخ مفید» در مهمترین اثر فقهی او یعنی کتاب: «المقنعه» است.

داستان بدین صورت است که عربى روستايى، به حضور شيخ رسيده و از وی پرسيده: زن حامله‏اى از دنيا رفته و بچّه ای در شكم دارد، تكليف چيست؟ شيخ در پاسخ گفت: زن را با همان حال دفن كنيد.آن مرد عرب برگشت كه به گفته ی شيخ عمل كند. در اين هنگام ديدعربى سوار بر اسب مى‏تازد. وقتى نزديك شد، خطاب به آن عرب روستايى فرمود:نظر شيخ مفيد اين است كه شكم آن زن حامله‏ را بشكافيد و كودك را نجات دهيد و بعد از آن، زن را دفن كنيد. آن عرب به روستا رفت و دستور دوّم را اجرا كرد و پس از مدّتى جريان به گوش شيخ مفيد رسيد. شيخ با خود فكر كرد كه من كه كسى را نفرستاده بودم و كسى هم از فتواى من خبر نداشت، پس آن شخص حضرت صاحب الزّمان- عجّل اللّه تعالى فرجه الشّريف- بوده است كه از اشتباه من جلوگيرى كرد. پس بهتر است ديگر فتوا ندهم. به همين دليل، درب خانه را بست و هيچ استفتاء و سؤالى را جواب نداد. در اين حال، نامه‏اى از طرف حضرت مهدى- عجّل اللّه تعالى فرجه الشّريف- رسيد كه: «بر شماست كه فتوا بدهيد و بر ماست كه در لحظه اشتباه تذكّر دهيم».[9]


[/HR] [1] . نجاشی، رجال نجاشی، ترجمه: 1067، ص399، مؤسسسة نشر الاسلامی.

[2] . از تاریخ تدوین این کتاب اطلاعی در دست نیست و در مقدمه شیخ نیز به سال تألیف این کتاب اشاره ای نشده است.

[3] . چنانکه از مقدّمه المُقْنِعَه پیداست، این کتاب مشتمل بر بیان اصول و تبیین فروع است. أصولِ دین که در قالبِ این أبواب عنوان داده شده: «بابِ اعتقادی که در إثباتِ معبود واجب است...»، سپس «بابِ اعتقادی که درباره پیامبرانِ خداوند واجب است...»، سپس «آنچه در باورداشتِ إمامت واجب است»، آنگاه «بابِ آنچه در زمینه ولایتِ أولیایِ خداوند و عداوتِ دشمنانِ نافرمانِ خداوند واجب است»، و آنگاه «بابِ آنچه در باورداشتِ معاد و جزاء و قصاص و بهشت و دوزخ واجب است». و همچنین موضوع اصلی این کتاب فقه و فروعِ دین و أحکام که در آغاز، چُنین عنوان یافته: «بابِ آن شرایعِ إسلام که شناخت و عمل بدان واجب است». (المقنعة، مقدمه، ص27، چاپ کنگره).

[4] . ر.ک: هادی حجت، جوامع حدیثی شیعه، ص118، سازمان مطالعه و تدوین.

[5] . توقیع به نامه‌ها و نوشته‌های امامان به ویژه امام مهدی (عج)، گفته می‌شود. در روایات بسیاری، تصریح شده که توقیعات امام زمان(عج) به خط خودِ امام بوده است. از دلایل این انتساب را وجود مهر امام (عج) در نوشته و یا تأکید امام (عج) بر نگارش نامه به دست خود شمرده‌اند.

[6] . الطبرسی، الاحتجاج، ج2، ص497، مؤسسة الاعلمة للمطبوعات- بیروت.

[7] . همان.

[8] . ر.ک: الخویی، معجم رجال الحديث، ج 17، ص 209. : ««مرحوم آیت الله خویی می نویسد: نمى‏ توانيم به صدور اين نامه‏ ها از امام- عجّل اللّه تعالى فرجه الشّريف- يقين حاصل كنيم. وی سپس مى‏ گويد: شيخ مفيد در سال 330 به دنيا آمد و كسى كه نامه را خدمت وى رسانده، مجهول است. اگر تسليم شويم كه شيخ مفيد به جزم و يقين رسيده كه اين نامه‏ ها از ناحيه مقدّسه صادر شده، براى ما چگونه چنين جزم و يقينى حاصل مى‏ شود؟ وانگهى، روايت احتجاج در مورد اين پيام‏ها مرسل است و در نهايت، واسطه بين طبرسى و شيخ مفيد، مجهول است كه در مجمو