جمع بندی چرا از زندگی حیوانی در بهشت لذت می بریم؟

تب‌های اولیه

18 پستها / 0 جدید
آخرین ارسال
چرا از زندگی حیوانی در بهشت لذت می بریم؟

با سلام و عرض ادب

مطلبی در این انجمن خواندم که به این اشاره داشت که فرزاندان وقتی میخواهند وارد بهشت شوند پدر و مادرشان را میخواهند و بدون پدر و مادرشان بهشت را نمیخواهند

و یعنی زندگی مادی ان تاثیر خودش را گذاشته است ولی چرا انسانی که تمام عمر در این دنیا سعی میکند تلاش میکند و سعی میکند مفید باشد و از مفید بودن لذت میبرد در بهشت زندگی حیوانی دارد ؟

فقط میخورد و میخوابد و رابطه جنسی برقرار میکند ؟؟؟

واقعا شبیه حیوانات همین دنیا نمیشویم که در باغ وحش زندگی میکنند ؟ فقط ما از ان ها پیشرفته تریم ولی در کل خیلی شبیه هم هستیم !

 

البته که هدف بهشتیان به خدا رسیدن است ولی موضوع بحثم اینجاست که چرا انسانی که تمام عمر تلاش کرده است حالا فقط میخورد و میخوابد و به این نوع روش زندگی رضایت دارد ؟؟؟

واقعا اینکه در بهشت هیچ کاری نمیکنیم ؟ حتی برای تفریح ؟ مثل اینکه کار کردن مانعی دارد و باعث پیشرفت شخصی میشود (البته در بهشت پیشرفت میکنیم ولی با سرعت کم) یعنی باعث میشود ما با سرعت زیادی پیشرفت کنیم که این کار منع شده است !!! ؟ 

 

واقعا بنده متوجه نمیشوم که چرا اصل پیشرفت ما در این دنیا است ؟؟؟؟

یعنی چرا باید زندگی حیوانی داشته باشیم و حتی از ان لذت ببریم ؟؟؟

 

ممنون میشوم به سوال های زیر هم پاسخ دهید :

1- ایا تلاش کردن در این دنیا خارج از فطرت انسان است برای همین در بهشت از تلاش نکردن لذت میبرد ؟

منظورم از تلاش به عبارتی پیشرفت کردن سریع است چون در بهشت با سرعت کم پیشرفت میکنیم ؟ ( اکثر ادم ها در این دنیا از پیشرفت کردن فرار میکنند )

داشتن بدنی خوب یا معزی قوی واقعا چالش برانگیز است و کار هرکسی نیست انگار !

 

2- ایا انسان میتواند از بهشت خارج شود ؟ ( البته که ما را از بهشت اخراج نمیکنند و جایگاهی ابدیست )

منظورم این است که میتواند هر وقت خواست به دیدن موجودات دیگر خارج از بهشت برود ؟ ( برای مشاهده تنوع موجودات خدا ) 

به عبارتی خروج از انجا مانعی دارد ؟

با نام و یاد دوست

 

 

 

 

کارشناس بحث: استاد قول سدید

سلام و عرض ادب

دوست عزیز

پرسش شما بخشهای متنوعی دارد و پرداختن به همه آنها موجب آشفتگی مباحث و هرج و مرج در نظرات و پست ها می شود. به همین جهت، به دو پرسش فرعی شما نمی پردازیم و با تمرکز بر پرسش اصلی، نکاتی را تقدیم می کنیم:

 

نکته اول: پیوستن به خانواده در بهشت

 درباره پیوستن به خانواده در بهشت این اصل قرآنی وجود دارد که در بهشت، پدران و همسران و فرزندان به شخص مومن، ملحق می شوند. این مطلب در آیات 22 و 23 سوره مبارکه رعد آمده است: «وَ الَّذينَ صَبَرُوا ابْتِغاءَ وَجْهِ رَبِّهِمْ وَ أَقامُوا الصَّلاةَ وَ أَنْفَقُوا مِمَّا رَزَقْناهُمْ سِرًّا وَ عَلانِيَةً وَ يَدْرَؤُنَ بِالْحَسَنَةِ السَّيِّئَةَ أُولئِكَ لَهُمْ عُقْبَى الدَّارِ؛ جَنَّاتُ عَدْنٍ يَدْخُلُونَها وَ مَنْ صَلَحَ مِنْ آبائِهِمْ وَ أَزْواجِهِمْ وَ ذُرِّيَّاتِهِمْ وَ الْمَلائِكَةُ يَدْخُلُونَ عَلَيْهِمْ مِنْ كُلِّ بابٍ»؛ یعنی: «و آنها كه بخاطر ذات(پاك) پروردگارشان شكيبايى مى‏كنند؛ و نماز را برپا مى‏دارند؛ و از آنچه به آنها روزى داده‏ايم، در پنهان و آشكار، انفاق مى‏كنند؛ و با حسنات، سيئات را از ميان مى‏برند؛ پايان نيك سراى ديگر، از آن آنهاست. (همان) باغهاى جاويدان بهشتى كه وارد آن مى‏شوند؛ و همچنين پدران و همسران و فرزندان صالح آنها؛ و فرشتگان از هر درى بر آنان وارد مى‏گردند.»

روشن است که منظور از الحاق پدران به شخص مومن، این نیست که فقط پدران به شخص مومن ملحق می شوند و مادران به شخص مومن، ملحق نمی شود بلکه منظور این است که یاران و دوستان و کسانی که آدمی به آنها عشق می ورزد، در بهشت به او ملحق می شوند؛ از جمله: پدران و همسران و فرزندان. بنابراین، می توان دریافت که چه بسا انسان های دیگر نیزی هستند که به آدمی ملحق می شوند و این آیه درصدد بیان تمامی آنها نبوده است. بنابراین، ممکن است که یاران و دوستان نیز اگر مومن باشند و اگر بخواهند با شخص مومن دیدار کنند، به او ملحق شوند.

 بنابراین، در بهشت مومنان هر آنچه بخواهند برایشان برآورده می شود و به همین جهت می توانند با اقوام و دوستان خود دیدار کنند. اما باید به این نکته نیز توجه داشت که برآورده کردن درخواست مومنان، مشروط به این است که آن چیزی که درخواست شده، برآورده کردنش ممکن باشد. اگر کسی خواستار دیدار با دیگری است ولی دیگری از او متنفر است، چنین دیداری محقق نمی شود. یا اگر کسی خواستار زندگی با دیگری است اما دیگری خواستار زندگی کردن با او نیست، چنین چیزی محقق نمی شود. بنابراین، خداوند هر آنچه که وقوعش ممکن باشد را برای شخص مومن برآورده می سازد از جمله زندگی با کسانی که مومن آنها را دوست دارد و آنها نیز از این امر راضیند.  

نکته دوم: نعمت های بهشتی

از آیات قرآنی بدست می آید که در بهشت، آدمی از نعمت های مختلفی برخوردار است و اینطور نیست که نعمات بهشتی محدود به امور روحانی یا محدود به امور جسمانی باشد. برای نمونه، در این آیات به لذت های روحانی بهشت اشاره می شود:

بهشتيان در محيطي سراسر امن و به دور از هر گونه ترس و واهمه و غم و اندوهي به سر مي‌برند: «ادخُلو الجنة‌ لاخَوفٌ عليكُم و لا اَنتُم تَحزَنونَ»(ا)؛ یعنی: «به بهشت درآييد. نه بيمي بر شماست و نه اندوهگين مي‌شويد».

خشنودي خدا يكي از بزرگترين نعمت‌ها و لذت‌هاي بهشت ناشي از جلب رضايت و خشنودي الهي است: «و رضوانٌ مِنَ الله اَكبَر و هُو الفَوزُ العظيم»(2)؛ یعنی: «و خشنودي خدا بزرگتر است. اين همان كاميابي بزرگ است.»

بهشتيان هنگام ورود به بهشت، مورد استقبال و خوش‌آمد گوئي فرشتگان بهشت قرار گرفته و همواره مورد درود الهي‌اند: «سلامٌ قولاً من ربٍّ رحيمٍ»(3)؛ یعنی: « از جانب پروردگار مهربان به آنان سلام مي‌رسد.»

اما در آیات دیگر به لذت های جسمانی نیز اشاره می شود؛ از جمله این آیات: بهشتیان خانه های زیبا و پاک دارند: «و يُدخِلكُم جنات تجري من تَحتِها الانهار و مساكِنَ طيبةً في جنات عَدْنٍ (4)؛ یعنی: «و شما را در باغ‌هايي كه از زير (درختان) آن جويبار روان است و در منازلي پاكيزه و خوش، در بهشت‌هاي هميشگي درمي‌آورد».

بهشتیان از غذاهاي بهشتي و ميوه‌هاي مطبوع هر آنچه برگزينند براي ايشان آماده مي‌شود: «وَ اَمْدَدناهم بفاكهةٍ و لحمٍ مما يَشتَهونَ»(5)؛ یعنی: «(با هر نوع) ميوه و گوشتي كه دلخواه آنهاست آنان را مدد (و پذيرائي) مي‌كنيم».

همچنین بهشتیان از بهترین نوشيدني‌هاي گوارا می نوشند: «يَسقُونَ من رحيقٍ مَختوُم»(6)؛ یعنی: «از باده‌هاي مهر شده نوشانده مي‌شوند».

«أُولئِكَ لَهُمْ جَنَّاتُ عَدْنٍ تَجْري مِنْ تَحْتِهِمُ الْأَنْهارُ يُحَلَّوْنَ فيها مِنْ أَساوِرَ مِنْ ذَهَبٍ وَ يَلْبَسُونَ ثِياباً خُضْراً مِنْ سُنْدُسٍ وَ إِسْتَبْرَقٍ مُتَّكِئينَ فيها عَلَى الْأَرائِكِ نِعْمَ الثَّوابُ وَ حَسُنَتْ مُرْتَفَقاً»(7)؛ یعنی: «و لباس‌هاي فاخر و زينتهاي آراسته می پوشند: در آنجا با دست‌بندهايي از طلا آراسته مي‌شوند و جامه‌هائي سبز از پرنيان نازك و حرير ستبر مي‌پوشند.»

«فيهِنَّ قاصِراتُ الطَّرْفِ لَمْ يَطْمِثْهُنَّ إِنْسٌ قَبْلَهُمْ وَ لا جَانٌّ؛ فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ»(8)؛ یعنی: «در آن باغهاى بهشتى زنانى هستند كه جز به همسران خود عشق نمى‏ورزند؛ و هيچ انس و جنّ پيش از اينها با آنان تماس نگرفته است. پس كدامين نعمتهاى پروردگارتان را انكار مى‏كنيد؟!»

«حُورٌ مَقْصُوراتٌ فِي الْخِيامِ فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ لَمْ يَطْمِثْهُنَّ إِنْسٌ قَبْلَهُمْ وَ لا جَانٌّ فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبا»(9)؛ یعنی: « حوريانى كه در خيمه‏هاى بهشتى مستورند. پس كدامين نعمتهاى پروردگارتان را انكار مى‏كنيد؟! هيچ انس و جنّ پيش از ايشان با آنها تماس نگرفته(و دوشيزه‏اند) پس كدامين نعمتهاى پروردگارتان را انكار مى‏كنيد؟!».

آنچه گفته شد بخشی از نعمت های بهشتی است. در واقع، بهشت سرایی است که انسان هر نعمتی را که بخواهد به همان شکلی که می پسندد واجدش می شود چرا که به تعبیر قرآنی، نعمات بهشتی، تابع مشیت و خواست بهشتیان است:  «لَهُمْ فيها ما يَشاؤُنَ كَذلِكَ يَجْزِي اللَّهُ الْمُتَّقينَ»(10)؛ یعنی: «هر چه بخواهند در آنجا هست؛ خداوند پرهيزگاران را چنين پاداش مى‏دهد»؛ «لَهُمْ ما يَشاؤُنَ فيها وَ لَدَيْنا مَزيدٌ»(11)؛ یعنی: « هر چه بخواهند در آنجا براى آنها هست، و نزد ما نعمتهاى بيشترى است(كه به فكر هيچ كس نمى‏رسد)».

نکته سوم: زندگی انسانی و حیوانی

زندگی انسانی و زندگی حیوانی از جهاتی مشابهند و از جهاتی نه. شباهت آنها در نیاز به زیستگاه امن و خوراک مناسب و بهره مندی از لذائذ جنسی است. هم انسان و هم حیوان برای وصول به این موارد در این دنیا، کوشش و تلاش می کنند. بله هستند حیواناتی که در باغ وحش خوراکشان بدون تلاش تامین می شود و یا انسانهایی که بدون تلاش و صرفا بواسطه ارثی که برده اند نیازهایشان را تامین می کنند؛ اما به صورت کلی، انسان و حیوان عمدتا در این دنیا باید تلاش کنند تا نیازهایشان تامین شود. این ویژگی دنیا و تزاحمات حاکم بر آن است. در واقع، تلاش و کوشش انسانها عمدتا ناشی از تزاحمات دنیایی است که هر کس برای برخورداری از حیات و منافعش، باید بکوشد تا آن را تامین و حفظ کند. مثلا انسان برای این که زنده بماند، چاره ای ندارد جز این که کار کند و مثلا سبزی بکارد و یا مرغ پرورش بدهد و غیره. همچنین، حیوانات نیز باید شکار کنند و یا بگردند و بچرند و غیره. به هر حال، تلاش لازم است تا حیات دنیوی انسان و حیوان حفظ شود و بقاء یابد.

اما در بهشت قوانین و قواعد دیگری حاکم است. چون تزاحمات در آنجا حاکم نیست، به همین جهت، در آنجا نیازی به تلاش و کوشش نیست و همین که چیزی را اراده کنیم، آن چیز مهیا می شود؛ برخلاف جهنم که هر چیزی را بخواهیم برآورده نمی شود حتی اگر تلاش کنیم.

بنابراین، تلاش و کوشش برای تامین خواسته ها، ویژگی حیات دنیوی انسان و حیوان است؛ چنانچه که بی نیازی به تلاش و کوشش برای تامین خواسته ها، ویژگی حیات اخروی است. اینطور نیست که حیات انسانی با تلاش و کوشش گره خورده باشد. بله حیات دنیوی انسانها چنین ویژگی دارد چنانچه حیات دنیوی حیوانات نیز چنین ویژگی ای دارد. اما حیات اخروی فاقد این ویژگی است.

 

نکته چهارم: تکامل و پیشرفت پس از مرگ

پس از مرگ، روح آدمی نمی میرد بلکه از سرایی به سرای دیگر منتقل می شود. این سرای دیگر، برزخ است که تا وقوع قیامت آدمی در آن زندگی می کند. این مطلب که میان دنیا و قیامت، برزخ وجود دارد، در آیات متعددی بیان شده است از جمله در این آیه 28 سوه مبارکه بقره. مفاد این آیه از این قرار است که آدمی مرده بود سپس در این دنیا احیا شد و سپس اماته یافت و این دنیا را ترک کرد و سپس مجددا احیا شد(برزخ) و سپس قیامت به پا شد و به سوی خداوند بازگشت. همچنین در آیات 99 و 100 سوره مبارکه مومنون، صراحتا از واژه برزخ استفاده شده است. برزخ هم دارای بهشت است و هم دارای جهنم.

تا زمانی که آدمی در برزخ است امکان تکامل دارد اما باید دانست که تکاملش بواسطه اعمالی نیست که در برزخ انجام می دهد بلکه بواسطه اعمالی است که سابقا در دنیا به عنوان کار و سنت نیک به جا گذاشته است؛ مثلا بیمارستانی ساخته و یا کتاب مفیدی نوشته و یا فرزند خوبی پرورش داده و غیره. همچنین آدمی بواسطه شناخت جدیدی که از حقایق بدست می آورد (مثلا میفهمد حقیقتا خدا و آخرتی در کار است و دعوت پیامبران حق بوده و غیره) تکامل می یابد. این تکامل، یک تکامل علمی و معرفتی و از سنخ رفع حجاب است. این تکامل علمی بعد از وقوع قیامت نیز ادامه دارد.

بنابراین، تکامل در بهشت بواسطه سعی و کوشش شخصی در برزخ، اساسا منتفی است. در آنجا هر کس ثمره اعمال دنیوی خودش را می یابد و از آنها بهره مند می شود و اگر هم تکاملی می یابد یا بواسطه اعمالی است که سابقا در دنیا انجام داده و آثارش ادامه داشته و در برزخ نیز نصیبش می شود و یا بواسطه رفع حجابی است که در برزخ و قیامت رخ می دهد. به تعبیری، دنیا فصل کاشت است و آخرت فصل برداشت.

نتیجه آن که 

در بهشت نعمات متنوعی است که بعضی روحانی و بعضی جسمانی است؛ و یکی از آنها نعمت دیدار خانواده و همزیستی با آنها است؛ مشروط به این که دیگری نیز از این همزیستی راضی باشد.

در آخرت، نعمات تابع خواست و مشیّت آدمی است و تا جایی که برآورده شدنشان ممکن باشد، از جانب خداوند برآورده می شود. در آنجا نیازی به کار و تلاش نیست چرا که لزوم تلاش برای دستیابی به یک هدف و نعمت، از ویژگیهای حیات دنیوی است که با تزاحمات و تضادّ منافع در هم آمیخته است. آخرت فصل برداشت آنچیزی است که در دنیا کاشته ایم.

با این حال، تکامل برزخی از دو جهت ممکن است: یکی بواسطه اعمال سابق ما در دنیا که آثارشان ادامه دارد؛ و دیگری بواسطه رفع حجاب. البته بعضی از عارفان و متفکران، بواسطه تجدد امثال و حرکت جوهری، از تکامل برزخی دفاع می کنند. در هر صورت، تکاملی که بواسطه اعمال و انجام کارهایی در برزخ باشد، در برزخ و قیامت منتفی است.(12)

 

 

پی نوشت ها:

1. اعراف: 49

2. توبه: 72

3. یس: 58

4. صف : 12

5. طور : 22

6. مطففین: 25

7. کهف: 31

8. رحمن: 56-57

9. رحمن: 72-75

10. نحل: 31

11. ق: 35

12. برای مطالعه بیشتر، رک: نجفی، رضوانه، تکامل برزخی نفس، نامه حکمت، بهار و تابستان 1387، صص97-110

با سلام و تشکر از شما کارشناس گرامی

در واقع، بهشت سرایی است که انسان هر نعمتی را که بخواهد به همان شکلی که می پسندد واجدش می شود

بهتر نیست بگوییم اکثر چیز ها ؟ شما وقتی میگویید هر چیز به معنی نامحدود میباشد ولی با شرطی که گفتید محدود میباشد . => در بهشت اکثر چیز هایی که بخواهید برایتان فراهم میشود ؟


ما در این دنیا سعی میکنیم تا اخلاق های بدمان را با اخلاق های خوب عوض کنیم

چقدر توبه میکنیم و باز گناه میکنیم ولی باز هم توبه میکنیم

من فکر میکردم که حداقل در بهشت به خاطر روح بزرگی که داریم فاصله زیادی از حیوانات میگیریم ولی الان که نوشته شما را دیدم به نظرم نمیاد که زیاد از حیوانات فاصله بگیریم !

تمامی مطالبی را که شما نوشتید را که یک حیوان هم میتواند داشته باشد که ؟

خانواده ، لذت زیاد ، ارامش !!! 


سوال :

آیا اصلا امکان دارد انسانی در بهشت هیچ گونه ویژگی حیوانی نداشته باشد ؟

مثلا اصلا غذا نخورد و رابطه جنسی برقرار نکند ؟ یعنی انقدر به خدا رسیده باشد که به دنبال ویژگی های حیوانی نباشد ؟

مفاد آیه شریفه آن است که حیوانات همانند انسان ها دارای امت می باشند اما این که همانندی در چیست، مفسران دیدگاه های متفاوتی ذکر کرده اند. [5] از جمله آن ها نیازمندی به خدا، تسبیح و ذکر پروردگار، زندگی اجتماعی و توالد و تناسل، تقدیر رزق و عمر و اجل و سعادت و شقاوت آن ها، حشر در قیامت و پاداش و کیفر. ولی می توان گفت از بارزترین موارد تشابه آن ها به انسان ها همان حشر در قیامت است که در پایان آن هم آمده است و بسیاری از مفسران نیز بدان تصریح کرده اند، یعنی «حیوانات همانند انسان ها دارای امت هستند و همانند انسان ها در رستاخیز محشور می شوند. از این رو معنای «إلی ربّهم یحشرون»، این خواهد بود که حیوانات بعد از مرگشان به سوی خدا محشور می شوند، همان گونه که بندگان خدا در قیامت به سوی پروردگارشان محشور می گردند. 

 التفسیر الکبیر، ج4، ص 528، البحر المحیط، ج4، ص 502، تفسیر ابی السعود، ج3، ص 131، الکشاف، ج2، ص 21، التبیان، ج4، ص 129، تفسیر المراغی، ج7، ص 119، کشف الاسرار، ج3، ص 344، الجواهر فی تفسیر القرآن الکریم، ج4، ص 29، المیزان، ج7، ص 72.

منبع (پایگاه اطلاع رسانی حوزه ) : سرنوشت حیوانات در قیامت

بهتر نیست بگوییم اکثر چیز ها ؟ شما وقتی میگویید هر چیز به معنی نامحدود میباشد ولی با شرطی که گفتید محدود میباشد . => در بهشت اکثر چیز هایی که بخواهید برایتان فراهم میشود ؟

بله حق با شماست. منظورم از هر چیزی هر چیز ممکن است که مانعی در برابرش نباشد. مثالش در پستهای سابق ذکر شد.

 

من فکر میکردم که حداقل در بهشت به خاطر روح بزرگی که داریم فاصله زیادی از حیوانات میگیریم ولی الان که نوشته شما را دیدم به نظرم نمیاد که زیاد از حیوانات فاصله بگیریم ! تمامی مطالبی را که شما نوشتید را که یک حیوان هم میتواند داشته باشد که ؟ خانواده ، لذت زیاد ، ارامش !!! 

همانطور که عرض شد نباید از شباهت زندگی انسانی و زندگی حیوانی، حکم به اینهمانی آنها از تمام جهات کرد؛ چنانچه از شباهت زندگی ما و اولیای الهی در برخی جهات، نمی توان حکم به اینهمانی ایندو کرد. به هر حال، بهشت متناسب با مراتب روحی انسانها دارای مراتب مختلف است.

تفاوت انسان و حیوان را نیز باید در همین چارچوب لحاظ کرد. یعنی اگر هم آنها دارای بهشت و جهنم باشند، در مراتب خاصی از بهشت و جهنم قرار می گیرند. 

خیلی ممنونم از شما

ببخشید بنده جسارت میکنم ولی ممنون میشم جواب سوالم را هم بدهید :

آیا امکان دارد انسان به جایگاهی برسد که دیگر هیچ ویژگی حیوانی در او نباشد ؟ غذا ، نیاز جنسی ؟

جواب خاصی نیاز ندارم بله یا خیر کافیست !

دوست عزیز

از این که پاسخگویی به این بخش رو فراموش کردم، پوزش میطلبم. 

عقلا چنین امکانی وجود دارد اما این که چنین چیزی وقوع هم می یابد، دقیقا نمیدانیم.

همینقدر میدانیم که بهشتیان دارای مراتب و درجات هستند:

«وَ لِكُلٍّ دَرَجاتٌ مِمَّا عَمِلُوا وَ ما رَبُّكَ بِغافِلٍ عَمَّا يَعْمَلُونَ»(انعام: 132)؛ یعنی: « و براى هر يك(از اين دو دسته)، درجات(و مراتبى) است از آنچه عمل كردند؛ و پروردگارت از اعمالى كه انجام مى‏ دهند، غافل نيست».

«وَ مَنْ يَأْتِهِ مُؤْمِناً قَدْ عَمِلَ الصَّالِحاتِ فَأُولئِكَ لَهُمُ الدَّرَجاتُ الْعُلى‏» (طه: 75)؛ یعنی: «و هر كس با ايمان نزد او آيد، و اعمال صالح انجام داده باشد، چنين كسانى درجات عالى دارند».

 

اما توجه به این نکته هم خالی از لطف نیست که اساسا فرق زندگی انسانی و حیوانی در این نیازهای جسمانی نیست بلکه در تدبیر این نیازهای جسمانی است:

اگر کسی این نیازهای جسمانی را به نحوی تدبیر کرد که در انحطاط اخلاقی فرو نرفت و ضمن تامین آن نیازها، به قرب الهی و کمالات روحانی توجه داشت، او زندگی انسانی دارد و به تعبیر قرآنی دارای «حیات طیبه» است: «مَنْ عَمِلَ صالِحاً مِنْ ذَكَرٍ أَوْ أُنْثى‏ وَ هُوَ مُؤْمِنٌ فَلَنُحْيِيَنَّهُ حَياةً طَيِّبَةً وَ لَنَجْزِيَنَّهُمْ أَجْرَهُمْ بِأَحْسَنِ ما كانُوا يَعْمَلُونَ»(نحل: 97)؛ یعنی: «هر كس كار شايسته ‏اى انجام دهد، خواه مرد باشد يا زن، در حالى كه مؤمن است، او را به حياتى پاك زنده مى ‏داريم؛ و پاداش آنها را به بهترين اعمالى كه انجام مى‏ دادند، خواهيم داد».

اما اگر کسی نیازهای جسمانی را به نحوی تدبیر کرد که گویی انسان فقط دارای همین بُعد است، او نه فقط «حیات طیبه» ندارد بلکه به تعبیر قرآنی، زندگی او از زندگی حیوانی نیز پست تر است؛ چرا که انسان برخلاف حیوان، می توانست رشد روحانی و معنوی بیکرانی داشته باشد اما چنین نکرد و قدر این فرصت را ندانست و چشم و گوش و قلب خود را بست: «وَ لَقَدْ ذَرَأْنا لِجَهَنَّمَ كَثيراً مِنَ الْجِنِّ وَ الْإِنْسِ لَهُمْ قُلُوبٌ لا يَفْقَهُونَ بِها وَ لَهُمْ أَعْيُنٌ لا يُبْصِرُونَ بِها وَ لَهُمْ آذانٌ لا يَسْمَعُونَ بِها أُولئِكَ كَالْأَنْعامِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ أُولئِكَ هُمُ الْغافِلُونَ»(اعراف: 179)؛ یعنی: « ... آنها دلها[ عقلها]يى دارند كه با آن(انديشه نمى ‏كنند، و) نمى‏ فهمند؛ و چشمانى كه با آن نمى‏ بينند؛ و گوشهايى كه با آن نمى‏ شنوند؛ آنها همچون چهارپايانند؛ بلكه گمراهتر! اينان همان غافلانند(چرا كه با داشتن همه‏ گونه امكانات هدايت، باز هم گمراهند)».

اما یک نکته فرعی دیگر هم وجود دارد که تذکر به آن خالی از لطف نیست و شاید شما ناظر به این قول هستید.

به باور متفکرانی که معاد را فقط روحانی می دانند، در سرای دیگر اصلا بدنی وجود ندارد تا از لذائذ مادی و جسمانی برخوردار گردد. 

از این منظر، تنها لذت، لذت روحانی و معنوی است که مختص انسانها است و حیوانات -ظاهرا- فاقدش هستند. 

این لذت روحانی ناشی از مشاهده کمالات علمی (مثلا شناخت برهانی از خدا و ...) و ملکات عملی (مثلا تواضع و ...) است که آدمی واجدش هست و بعد از مرگ و جدایی از بدن، آدمی به صورت تامّ و کامل متوجهش شده و از آن لذت می بَرَد.

 

سلام و تشکر از شما

از اینکه لطف میکنید و جواب بنده را میدهید خیلی ممنون هستم

 

اما یک نکته فرعی دیگر هم وجود دارد که تذکر به آن خالی از لطف نیست و شاید شما ناظر به این قول هستید.

به باور متفکرانی که معاد را فقط روحانی می دانند، در سرای دیگر اصلا بدنی وجود ندارد تا از لذائذ مادی و جسمانی برخوردار گردد. 

از این منظر، تنها لذت، لذت روحانی و معنوی است که مختص انسانها است و حیوانات -ظاهرا- فاقدش هستند. 

این بخش که اصلا تمام نوشته های قبل را نقض میکند !

پس حیوانات  چه میشوند ؟ ان ها که لذت معنوی ندارند لذت مادی هم نداشته باشند که نمیشود ؟! 

سلام و عرض ادب و تشکر از لطف شما

برخی از متفکران مسلمان، چنین گمان کرده بودند که بهشت فقط روحانی است و آدمی در آنجا فاقد بدن است.

ما با این دیدگاه مخالفیم و به جسمانی و روحانی بودن معاد معتقدیم.

عرض بنده در پست سابق این بود که شاید شما چنین مبنایی دارید؛ که ظاهرا با این توضحاتی که مرقوم فرمودید، روشن شد چنین مبنایی نداشتید.

 

جمع بندی

 

پرسش:

گفته شده فرزندان وقتی میخواهند وارد بهشت شوند پدر و مادرشان را میخواهند و بدون پدر و مادرشان بهشت را نمیخواهند و یعنی زندگی مادی آن تاثیر خودش را گذاشته است. مطلب بعدی این که چرا انسانی که تمام عمر در این دنیا سعی میکند مفید باشد و از مفید بودن لذت میبرد در بهشت زندگی حیوانی دارد؟ فقط میخورد و میخوابد و رابطه جنسی برقرار میکند ؟؟ واقعا شبیه حیوانات همین دنیا نمیشویم که در باغ وحش زندگی میکنند ؟ فقط ما از آن ها پیشرفته تریم ولی در کل خیلی شبیه هم هستیم! واقعا بنده متوجه نمیشوم که چرا اصل پیشرفت ما در این دنیا است؟ یعنی چرا باید زندگی حیوانی داشته باشیم و حتی از آن لذت ببریم ؟؟؟

 

پاسخ:

دوست عزیز، پرسش شما بخشهای متنوعی دارد که در قالب چند نکته، به آنها پاسخ می دهیم:

 

نکته اول: پیوستن به خانواده در بهشت

 درباره پیوستن به خانواده در بهشت این اصل قرآنی وجود دارد که در بهشت، پدران و همسران و فرزندان به شخص مومن، ملحق می شوند. این مطلب در آیات 22 و 23 سوره مبارکه رعد آمده است: «وَ الَّذينَ صَبَرُوا ابْتِغاءَ وَجْهِ رَبِّهِمْ وَ أَقامُوا الصَّلاةَ وَ أَنْفَقُوا مِمَّا رَزَقْناهُمْ سِرًّا وَ عَلانِيَةً وَ يَدْرَؤُنَ بِالْحَسَنَةِ السَّيِّئَةَ أُولئِكَ لَهُمْ عُقْبَى الدَّارِ؛ جَنَّاتُ عَدْنٍ يَدْخُلُونَها وَ مَنْ صَلَحَ مِنْ آبائِهِمْ وَ أَزْواجِهِمْ وَ ذُرِّيَّاتِهِمْ وَ الْمَلائِكَةُ يَدْخُلُونَ عَلَيْهِمْ مِنْ كُلِّ بابٍ»؛ یعنی: «و آنها كه بخاطر ذات(پاك) پروردگارشان شكيبايى مى‏كنند؛ و نماز را برپا مى‏دارند؛ و از آنچه به آنها روزى داده‏ايم، در پنهان و آشكار، انفاق مى‏كنند؛ و با حسنات، سيئات را از ميان مى‏برند؛ پايان نيك سراى ديگر، از آن آنهاست. (همان) باغهاى جاويدان بهشتى كه وارد آن مى‏شوند؛ و همچنين پدران و همسران و فرزندان صالح آنها؛ و فرشتگان از هر درى بر آنان وارد مى‏گردند.»

روشن است که منظور از الحاق پدران به شخص مومن، این نیست که فقط پدران به شخص مومن ملحق می شوند و مادران به شخص مومن، ملحق نمی شود بلکه منظور این است که یاران و دوستان و کسانی که آدمی به آنها عشق می ورزد، در بهشت به او ملحق می شوند؛ از جمله: پدران و همسران و فرزندان. بنابراین، می توان دریافت که چه بسا انسان های دیگر نیزی هستند که به آدمی ملحق می شوند و این آیه درصدد بیان تمامی آنها نبوده است. بنابراین، ممکن است که یاران و دوستان نیز اگر مومن باشند و اگر بخواهند با شخص مومن دیدار کنند، به او ملحق شوند.

 بنابراین، در بهشت مومنان هر آنچه بخواهند برایشان برآورده می شود و به همین جهت می توانند با اقوام و دوستان خود دیدار کنند. اما باید به این نکته نیز توجه داشت که برآورده کردن درخواست مومنان، مشروط به این است که آن چیزی که درخواست شده، برآورده کردنش ممکن باشد. اگر کسی خواستار دیدار با دیگری است ولی دیگری از او متنفر است، چنین دیداری محقق نمی شود. یا اگر کسی خواستار زندگی با دیگری است اما دیگری خواستار زندگی کردن با او نیست، چنین چیزی محقق نمی شود. بنابراین، خداوند هر آنچه که وقوعش ممکن باشد را برای شخص مومن برآورده می سازد از جمله زندگی با کسانی که مومن آنها را دوست دارد و آنها نیز از این امر راضیند. 

 

نکته دوم: نعمت های بهشتی

از آیات قرآنی بدست می آید که در بهشت، آدمی از نعمت های مختلفی برخوردار است و اینطور نیست که نعمات بهشتی محدود به امور روحانی یا محدود به امور جسمانی باشد. برای نمونه، در این آیات به لذت های روحانی بهشت اشاره می شود:

بهشتيان در محيطي سراسر امن و به دور از هر گونه ترس و واهمه و غم و اندوهي به سر مي‌برند: «ادخُلو الجنة‌ لاخَوفٌ عليكُم و لا اَنتُم تَحزَنونَ»(1)؛ یعنی: «به بهشت درآييد. نه بيمي بر شماست و نه اندوهگين مي‌شويد».

خشنودي خدا يكي از بزرگترين نعمت‌ها و لذت‌هاي بهشت ناشي از جلب رضايت و خشنودي الهي است: «و رضوانٌ مِنَ الله اَكبَر و هُو الفَوزُ العظيم»(2)؛ یعنی: «و خشنودي خدا بزرگتر است. اين همان كاميابي بزرگ است.»

بهشتيان هنگام ورود به بهشت، مورد استقبال و خوش‌آمد گوئي فرشتگان بهشت قرار گرفته و همواره مورد درود الهي‌اند: «سلامٌ قولاً من ربٍّ رحيمٍ»(3)؛ یعنی: « از جانب پروردگار مهربان به آنان سلام مي‌رسد.»

اما در آیات دیگر به لذت های جسمانی نیز اشاره می شود؛ از جمله این آیات: بهشتیان خانه های زیبا و پاک دارند: «و يُدخِلكُم جنات تجري من تَحتِها الانهار و مساكِنَ طيبةً في جنات عَدْنٍ (4)؛ یعنی: «و شما را در باغ‌هايي كه از زير (درختان) آن جويبار روان است و در منازلي پاكيزه و خوش، در بهشت‌هاي هميشگي درمي‌آورد».

بهشتیان از غذاهاي بهشتي و ميوه‌هاي مطبوع هر آنچه برگزينند براي ايشان آماده مي‌شود: «وَ اَمْدَدناهم بفاكهةٍ و لحمٍ مما يَشتَهونَ»(5)؛ یعنی: «(با هر نوع) ميوه و گوشتي كه دلخواه آنهاست آنان را مدد (و پذيرائي) مي‌كنيم».

همچنین بهشتیان از بهترین نوشيدني‌هاي گوارا می نوشند: «يَسقُونَ من رحيقٍ مَختوُم»(6)؛ یعنی: «از باده‌هاي مهر شده نوشانده مي‌شوند».

«أُولئِكَ لَهُمْ جَنَّاتُ عَدْنٍ تَجْري مِنْ تَحْتِهِمُ الْأَنْهارُ يُحَلَّوْنَ فيها مِنْ أَساوِرَ مِنْ ذَهَبٍ وَ يَلْبَسُونَ ثِياباً خُضْراً مِنْ سُنْدُسٍ وَ إِسْتَبْرَقٍ مُتَّكِئينَ فيها عَلَى الْأَرائِكِ نِعْمَ الثَّوابُ وَ حَسُنَتْ مُرْتَفَقاً»(7)؛ یعنی: «و لباس‌هاي فاخر و زينتهاي آراسته می پوشند: در آنجا با دست‌بندهايي از طلا آراسته مي‌شوند و جامه‌هائي سبز از پرنيان نازك و حرير ستبر مي‌پوشند.»

«فيهِنَّ قاصِراتُ الطَّرْفِ لَمْ يَطْمِثْهُنَّ إِنْسٌ قَبْلَهُمْ وَ لا جَانٌّ؛ فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ»(8)؛ یعنی: «در آن باغهاى بهشتى زنانى هستند كه جز به همسران خود عشق نمى‏ورزند؛ و هيچ انس و جنّ پيش از اينها با آنان تماس نگرفته است. پس كدامين نعمتهاى پروردگارتان را انكار مى‏كنيد؟!»

«حُورٌ مَقْصُوراتٌ فِي الْخِيامِ فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ لَمْ يَطْمِثْهُنَّ إِنْسٌ قَبْلَهُمْ وَ لا جَانٌّ فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبا»(9)؛ یعنی: « حوريانى كه در خيمه‏هاى بهشتى مستورند. پس كدامين نعمتهاى پروردگارتان را انكار مى‏كنيد؟! هيچ انس و جنّ پيش از ايشان با آنها تماس نگرفته(و دوشيزه‏اند) پس كدامين نعمتهاى پروردگارتان را انكار مى‏كنيد؟!».

آنچه گفته شد بخشی از نعمت های بهشتی است. در واقع، بهشت سرایی است که انسان هر نعمتی را که بخواهد به همان شکلی که می پسندد واجدش می شود چرا که به تعبیر قرآنی، نعمات بهشتی، تابع مشیت و خواست بهشتیان است:  «لَهُمْ فيها ما يَشاؤُنَ كَذلِكَ يَجْزِي اللَّهُ الْمُتَّقينَ»(10)؛ یعنی: «هر چه بخواهند در آنجا هست؛ خداوند پرهيزگاران را چنين پاداش مى‏دهد»؛ «لَهُمْ ما يَشاؤُنَ فيها وَ لَدَيْنا مَزيدٌ»(11)؛ یعنی: « هر چه بخواهند در آنجا براى آنها هست، و نزد ما نعمتهاى بيشترى است(كه به فكر هيچ كس نمى‏رسد)».

 

نکته سوم: زندگی انسانی و حیوانی

زندگی انسانی و زندگی حیوانی از جهاتی مشابهند و از جهاتی نه. شباهت آنها در نیاز به زیستگاه امن و خوراک مناسب و بهره مندی از لذائذ جنسی است. هم انسان و هم حیوان برای وصول به این موارد در این دنیا، کوشش و تلاش می کنند. بله هستند حیواناتی که در باغ وحش خوراکشان بدون تلاش تامین می شود و یا انسانهایی که بدون تلاش و صرفا بواسطه ارثی که برده اند نیازهایشان را تامین می کنند؛ اما به صورت کلی، انسان و حیوان عمدتا در این دنیا باید تلاش کنند تا نیازهایشان تامین شود. این ویژگی دنیا و تزاحمات حاکم بر آن است. در واقع، تلاش و کوشش انسانها عمدتا ناشی از تزاحمات دنیایی است که هر کس برای برخورداری از حیات و منافعش، باید بکوشد تا آن را تامین و حفظ کند. مثلا انسان برای این که زنده بماند، چاره ای ندارد جز این که کار کند و مثلا سبزی بکارد و یا مرغ پرورش بدهد و غیره. همچنین، حیوانات نیز باید شکار کنند و یا بگردند و بچرند و غیره. به هر حال، تلاش لازم است تا حیات دنیوی انسان و حیوان حفظ شود و بقاء یابد.

اما در بهشت قوانین و قواعد دیگری حاکم است. چون تزاحمات در آنجا حاکم نیست، به همین جهت، در آنجا نیازی به تلاش و کوشش نیست و همین که چیزی را اراده کنیم، آن چیز مهیا می شود؛ برخلاف جهنم که هر چیزی را بخواهیم برآورده نمی شود حتی اگر تلاش کنیم.

بنابراین، تلاش و کوشش برای تامین خواسته ها، ویژگی حیات دنیوی انسان و حیوان است؛ چنانچه که بی نیازی از تلاش و کوشش برای تامین خواسته ها، ویژگی حیات اخروی است. اینطور نیست که حیات انسانی با تلاش و کوشش گره خورده باشد. بله حیات دنیوی انسانها چنین ویژگی دارد چنانچه حیات دنیوی حیوانات نیز چنین ویژگی ای دارد. اما حیات اخروی فاقد این ویژگی است.

 

نکته چهارم: تکامل و پیشرفت پس از مرگ

پس از مرگ، روح آدمی نمی میرد بلکه از سرایی به سرای دیگر منتقل می شود. این سرای دیگر، برزخ است که تا وقوع قیامت آدمی در آن زندگی می کند. این مطلب که میان دنیا و قیامت، برزخ وجود دارد، در آیات متعددی بیان شده است از جمله در این آیه 28 سوه مبارکه بقره. مفاد این آیه از این قرار است که آدمی مرده بود سپس در این دنیا احیا شد و سپس اماته یافت و این دنیا را ترک کرد و سپس مجددا احیا شد(برزخ) و سپس قیامت به پا شد و به سوی خداوند بازگشت. همچنین در آیات 99 و 100 سوره مبارکه مومنون، صراحتا از واژه برزخ استفاده شده است. برزخ هم دارای بهشت است و هم دارای جهنم.

تا زمانی که آدمی در برزخ است امکان تکامل دارد اما باید دانست که تکاملش بواسطه اعمالی نیست که در برزخ انجام می دهد بلکه بواسطه اعمالی است که سابقا در دنیا به عنوان کار و سنت نیک به جا گذاشته است؛ مثلا بیمارستانی ساخته و یا کتاب مفیدی نوشته و یا فرزند خوبی پرورش داده و غیره. همچنین آدمی بواسطه شناخت جدیدی که از حقایق بدست می آورد (مثلا میفهمد حقیقتا خدا و آخرتی در کار است و دعوت پیامبران حق بوده و غیره) تکامل می یابد. این تکامل، یک تکامل علمی و معرفتی و از سنخ رفع حجاب است. این تکامل علمی بعد از وقوع قیامت نیز ادامه دارد.

بنابراین، تکامل در بهشت بواسطه سعی و کوشش شخصی در برزخ، اساسا منتفی است. در آنجا هر کس ثمره اعمال دنیوی خودش را می یابد و از آنها بهره مند می شود و اگر هم تکاملی می یابد یا بواسطه اعمالی است که سابقا در دنیا انجام داده و آثارش ادامه داشته و در برزخ نیز نصیبش می شود و یا بواسطه رفع حجابی است که در برزخ و قیامت رخ می دهد. به تعبیری، دنیا فصل کاشت است و آخرت فصل برداشت.

 

نکته پنجم: امکان رسیدن انسان به جایگاهی که هیچ ویژگی حیوانی در او نباشد

عقلا چنین امکانی وجود دارد اما این که چنین چیزی وقوع هم می یابد، دقیقا نمیدانیم.

همینقدر میدانیم که بهشتیان دارای مراتب و درجات هستند:

«وَ لِكُلٍّ دَرَجاتٌ مِمَّا عَمِلُوا وَ ما رَبُّكَ بِغافِلٍ عَمَّا يَعْمَلُونَ»(12)؛ یعنی: « و براى هر يك(از اين دو دسته)، درجات(و مراتبى) است از آنچه عمل كردند؛ و پروردگارت از اعمالى كه انجام مى‏ دهند، غافل نيست».

«وَ مَنْ يَأْتِهِ مُؤْمِناً قَدْ عَمِلَ الصَّالِحاتِ فَأُولئِكَ لَهُمُ الدَّرَجاتُ الْعُلى‏» (13)؛ یعنی: «و هر كس با ايمان نزد او آيد، و اعمال صالح انجام داده باشد، چنين كسانى درجات عالى دارند».

اما توجه به این نکته هم خالی از لطف نیست که اساسا فرق زندگی انسانی و حیوانی در این نیازهای جسمانی نیست بلکه در تدبیر این نیازهای جسمانی است: اگر کسی این نیازهای جسمانی را به نحوی تدبیر کرد که در انحطاط اخلاقی فرو نرفت و ضمن تامین آن نیازها، به قرب الهی و کمالات روحانی توجه داشت، او زندگی انسانی دارد و به تعبیر قرآنی دارای «حیات طیبه» است: «مَنْ عَمِلَ صالِحاً مِنْ ذَكَرٍ أَوْ أُنْثى‏ وَ هُوَ مُؤْمِنٌ فَلَنُحْيِيَنَّهُ حَياةً طَيِّبَةً وَ لَنَجْزِيَنَّهُمْ أَجْرَهُمْ بِأَحْسَنِ ما كانُوا يَعْمَلُونَ»(14)؛ یعنی: «هر كس كار شايسته ‏اى انجام دهد، خواه مرد باشد يا زن، در حالى كه مؤمن است، او را به حياتى پاك زنده مى ‏داريم؛ و پاداش آنها را به بهترين اعمالى كه انجام مى‏ دادند، خواهيم داد».

اما اگر کسی نیازهای جسمانی را به نحوی تدبیر کرد که گویی انسان فقط دارای همین بُعد است، او نه فقط «حیات طیبه» ندارد بلکه به تعبیر قرآنی، زندگی او از زندگی حیوانی نیز پست تر است؛ چرا که انسان برخلاف حیوان، می توانست رشد روحانی و معنوی بیکرانی داشته باشد اما چنین نکرد و قدر این فرصت را ندانست و چشم و گوش و قلب خود را بست: «وَ لَقَدْ ذَرَأْنا لِجَهَنَّمَ كَثيراً مِنَ الْجِنِّ وَ الْإِنْسِ لَهُمْ قُلُوبٌ لا يَفْقَهُونَ بِها وَ لَهُمْ أَعْيُنٌ لا يُبْصِرُونَ بِها وَ لَهُمْ آذانٌ لا يَسْمَعُونَ بِها أُولئِكَ كَالْأَنْعامِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ أُولئِكَ هُمُ الْغافِلُونَ»(15)؛ یعنی: « ... آنها دلها[ عقلها]يى دارند كه با آن(انديشه نمى ‏كنند، و) نمى‏ فهمند؛ و چشمانى كه با آن نمى‏ بينند؛ و گوشهايى كه با آن نمى‏ شنوند؛ آنها همچون چهارپايانند؛ بلكه گمراهتر! اينان همان غافلانند(چرا كه با داشتن همه‏ گونه امكانات هدايت، باز هم گمراهند)».

 

نتیجه آن که 

در بهشت نعمات متنوعی است که بعضی روحانی و بعضی جسمانی است؛ و یکی از آنها نعمت دیدار خانواده و همزیستی با آنها است؛ مشروط به این که دیگری نیز از این همزیستی راضی باشد.

در آخرت، نعمات تابع خواست و مشیّت آدمی است و تا جایی که برآورده شدنشان ممکن باشد، از جانب خداوند برآورده می شود. در آنجا نیازی به کار و تلاش نیست چرا که لزوم تلاش برای دستیابی به یک هدف و نعمت، از ویژگیهای حیات دنیوی است که با تزاحمات و تضادّ منافع در هم آمیخته است. آخرت فصل برداشت آنچیزی است که در دنیا کاشته ایم.

با این حال، تکامل برزخی از دو جهت ممکن است: یکی بواسطه اعمال سابق ما در دنیا که آثارشان ادامه دارد؛ و دیگری بواسطه رفع حجاب. البته بعضی از عارفان و متفکران، بواسطه تجدد امثال و حرکت جوهری، از تکامل برزخی دفاع می کنند. در هر صورت، تکاملی که بواسطه اعمال و انجام کارهایی در برزخ باشد، در برزخ و قیامت منتفی است.(16)

 

پی نوشت ها:

1. اعراف: 49

2. توبه: 72

3. یس: 58

4. صف : 12

5. طور : 22

6. مطففین: 25

7. کهف: 31

8. رحمن: 56-57

9. رحمن: 72-75

10. نحل: 31

11. ق: 35

12. انعام: 132

13. طه: 75

14. نحل: 97

15. اعراف: 179

16. برای مطالعه بیشتر، رک: نجفی، رضوانه، تکامل برزخی نفس، نامه حکمت، بهار و تابستان 1387، صص97-110

موضوع قفل شده است