جمع بندی مانع استجابت دعای ما چیست؟

تب‌های اولیه

14 پستها / 0 جدید
آخرین ارسال

مشکلات فرامادی مانند کم بودن رزق و روزی فرد.

 

 

در برخی از موارد عدم موفقیت یک فرد در تامین معاش و کفاف زندگی با تحلیل های مادی و ظاهری قابل توجیه نیست. یعنی علیرغم تلاش کافی امکان بهره برداری از موقعیت ها برای او فراهم نمی شود و در مسیر کسب و کار با مشکلات ناگهانی و معنادار روبرو میشود.  چنین مواردی میتواند با رزق و تقدیر او در این رابطه مرتبط باشد. در روایات از دو نوع رزق سخن به میان آمده است. 

 

امیرالمومنین(علیه السلام) میفرمایند:

 

«يَا بُنَيَّ الرِّزْقُ‏ رِزْقَانِ‏ رِزْقٌ تَطْلُبُهُ وَ رِزْقٌ يَطْلُبُكَ فَإِنْ لَمْ تَأْتِهِ أَتَاكَ‏ فَلَا تَحْمِلْ هَمَّ سَنَتِكَ عَلَى هَمِّ يَوْمِكَ وَ كَفَاكَ كُلَّ يَوْمٍ مَا هُوَ فِيهِ فَإِنْ تَكُنِ السَّنَةُ مِنْ عُمُرِكَ فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ سَيَأْتِيكَ فِي كُلِّ غَدٍ بِجَدِيدِ مَا قَسَمَ لَكَ وَ إِنْ لَمْ تَكُنِ السَّنَةُ مِنْ عُمُرِكَ فَمَا تَصْنَعُ بِغَمِّ وَ هَمِّ مَا لَيْسَ لَكَ وَ اعْلَمْ أَنَّهُ‏ لَنْ يَسْبِقَكَ إِلَى رِزْقِكَ طَالِبٌ وَ لَنْ يَغْلِبَكَ عَلَيْهِ غَالِبٌ وَ لَنْ يَحْتَجِبَ عَنْكَ مَا قُدِّرَ لَكَ فَكَمْ رَأَيْتَ مِنْ طَالِبٍ مُتْعِبٍ نَفْسَهُ مُقْتَرٍ عَلَيْهِ رِزْقُهُ وَ مُقْتَصِدٍ فِي الطَّلَبِ قَدْ سَاعَدَتْهُ الْمَقَادِير؛ روزى بر دو قسم است، يك روزى به دنبال توست و يك روزى تو در دنبال آن هستى، و آن روزى كه تو را دنبال ميكند بتو خواهد رسيد اگر چه در طلب آن نباشى كوشش نداشته باش كه روزى يك سال را در يك روز فراهم آورى، و خداوند روزى هر روز از ايام زندگانيت را به تو خواهد رسانيد، و اگر چنانچه مقدور باشد كه تو يك سال‏ عمر كنى خداوند روزى هر روز را بتو ميرساند، اگر عمرت يك سال مقدر نباشد پس كوشش زياد فايده ندارد. بدان هيچ كس به روزى تو دسترسى پيدا نخواهد كرد و تو را مغلوب نخواهد ساخت، و آن چه براى تو تقدير شده است از تو پوشيده نميگردد، چه اشخاصى كه شب و روز در تلاش معاش هستند و خود را گرفتار مشقت ميكنند ولى هم چنان در فشار زندگى گرفتارند و چه افرادى ميانه روى هستند زندگى آنان با خوشى و لذت ميگذرد.»(1)

 

امیر المومنین(علیه السلام) در این روایت به روزی مقدر اشاره میکند که مرتبط با تلاش و اسباب مادی نیست بلکه با مجموعه پیچیده ای از مقدرات الهی و اعمال خود فرد بستگی دارد.

 

پی نوشت:

 

1. من لایحضره الفقیه، ج4، ص386.

تا اینجا چهار دلیل برای عدم نتیجه بخش بودن دعا و تلاش برای یافتن شغل و بهبود امر معیشت بیان شد. فردی که از بیکاری و فقر رنج می برد می بایست سهم هر یک از این مشکلات را در زندگی خود تعیین نماید و متناسب با آن راهکار مناسب را در پیش بگیرد. چراکه پدیدآیی هر یک از این مشکلات و طبیعتا رفع آنها تا حد زیادی به دست خود فرد است. حتی کم بودن رزق و روزی که به نوعی تقدیر الهی است نیز متاثر از اعمال خود فرد است. در آیات و روایات و کلام بزرگان برای حل مشکلات ناشی از فقر و تنگی معیشت توصیه به استغفار شده است. این نشان میدهد که گناه نقش اصلی را در تنگی معیشت بازی میکند. 

خداوند متعال میفرماید: 

«فَقُلْتُ اسْتَغْفِرُوا رَبَّكُمْ إِنَّهُ كانَ غَفَّارا يُرْسِلِ السَّماءَ عَلَيْكُمْ مِدْرارا وَ يُمْدِدْكُمْ بِأَمْوالٍ وَ بَنينَ وَ يَجْعَلْ لَكُمْ جَنَّاتٍ وَ يَجْعَلْ لَكُمْ أَنْهارا؛ به آنها گفتم: «از پروردگار خويش آمرزش بطلبيد كه او بسيار آمرزنده است تا بارانهاى پربركت آسمان را پى در پى بر شما فرستد و شما را با اموال و فرزندان فراوان كمك كند و باغهاى سرسبز و نهرهاى جارى در اختيارتان قرار دهد.»(1)

پی نوشت:

1. نوح، 10-12.

جمع بندی

پرسش: پنج سال است که ازدواج کرده ایم. همسرم برای یافتن شغل مناسب و حلال به هر دری زده است اما هربار به بن بست خورده ایم. در حالیکه دارای تحصیلات عالی، استعداد، توانایی و هوش بالا، خیرخواهی و ظاهر و اخلاق نیکو و... می باشد. سعی کرده ایم کوچکترین ناخالصی در ارتباط با خدا و در سبک زندگی دینی و اعمال و رفتارمان نباشد. هرآنچه از دعا و نذر و استغاثه به ذهنمان آمده یا از اولیا خدا شنیده ایم به کار برده ایم اما باز هم نتیجه ای نگرفتیم. تنها یک مورد ذهن بنده را به خود مشغول کرده است که شاید آن مانع باشد. ما در این مدت از حقوق پدر همسرم که ارتشی بازنشسته است ارتزاق کرده ایم ایشان کاهل الصلاة هستند. آیا این می تواند مانع استجابت دعای ما باشد؟

پاسخ: کم اهمیتی به نماز از گناهان بزرگ و دارای آثای منفی دنیوی و اخروی زیاد است. اما باعث نمی شود مال فرد حرام شود. بنابراین ارتزاق از حقوق پدر اگر هم بتواند دلیلی برای مستجاب نشدن دعا در طلب روزی باشد نه به خاطر کاهل الصلاة بودن او خواهد بود. بلکه به این خاطر است که اتکا بر دیگری در اداره زندگی جرأت و جسارت تلاش را از انسان میگیرد و انگیزه برای اداره مالی خانواده به صورت مستقل را کم میکند.

به طور کلی مشکلاتی که مانع از اشتغال و تامین رفاه و معیشت خانواده میشود در چند گروه اصلی قابل دسته بندی است.

مشکلات فردی مانند تنبلی و عدم پشتکار و یا انگاره های غلط و اشتباه درباره شغل و درآمد.

یکی از دلایل مهم در عدم کسب توفیق در اشتغال نارسایی ها و نواقصی است که خود فرد دارد. توجه افراطی به علائق شخصی و یا بی توجهی کلی به کار مورد علاقه یکی از عوامل عدم کسب توفیق است. برخی چنان غرق در دنبال کردن علاقه خود میشوند که بقیه اهداف مورد نظر از شغل مانند درآمد و امکان ایجاد و تداوم کار و .... را نادیده میگیرند و نه تنها به بن بست میخورند بلکه علاقه شان را که میتوانست انگیزه خوبی برای شروع آن کار در وقت مناسب باشد تبدیل به یک خاطره بد میکنند. برخی نیز در مقابل علاقه خود را قربانی علاقه اطرافیان، کلاس شغلی، درآمد زیاد و .... میکنند که قطعا رضایت شغلی نخواهند داشت.

یکی دیگر از اشتباهات رایج افراد مخصوصا افرادی که در شروع انتخاب شغل و ورورد به بازار کار هستند این است که تصور میکنند شغلی که بر میگزینند و یا نقشی که در یک کار ایفا میکنند را قرار است تا آخر عمر ادامه دهند! چنین برداشتی باعث میشود زیر بار هر کاری نروند و این به معنای محروم کردن خود از کسب تجربه و سابقه لازم برای پیدا کردن پیشرفت شغلی است. درست است که هر کسی ایده آل هایی برای خود در نظر دارد ولی باید بداند از همان ابتدا نمی تواند به این ایده آل ها برسد. بلکه باید خود را در مسیر رسیدن به ایده آل ها قرار دهد. هیچ رئیس و مدیری در یک بنگاه اقتصادی و یا مجموعه اداری از همان ابتدا این سمت را بر عهده نداشته است. 

گاهی نیز راحت طلبی و چشم و هم چشمی در انتخاب شغل فرد را به بیکاری می کشاند. شغل های مختلف در سختی کار و میزان درآمد در یک سطح نیستند و حتی رابطه مستقیمی هم میان سختی کار و درآمد وجود ندارد! همین باعث شده است برخی ایده آل خود را به چند موقعیت شغلی خاص محدود کنند و حق انتخاب خود را پایین بیاورند.

مشکلات کلان مانند بالا بودن نرخ بیکاری و رکود اقتصادی.

به طور قطع یکی از وظایف دولت ها ایجاد اشتغال و یا فراهم آوردن زمینه کسب و کار است. قصور و یا تقصیر یک دولت در این زمینه به افزایش نرخ بیکاری و از بین رفتن فرصت های شغلی منجر میشود. طبق گزارش مرکز آمار(1) در سال 1397 دوازده درصد از جمعیت فعال کشور(افراد شاغل و بیکار آماده برای کار) بیکار بوده اند. البته این آمار به این معنا نیست که افرادی که جز این دوازده درصد قرار دارند به صورت قهری باید بیکار بمانند. بلکه به این معنا است که امکانات موجود برای اشتغال آنها کافی نیست. اما در هر حال تلاش و ابتکار آنها میتواند جبران نارسایی امکانات و شرایط کشور را بکند و زمینه برای اشتغال خود و حتی دیگران را فراهم سازد. همانطوری که در کارآفرینانی که بدون اتکا و امید به حمایت های دولتی به این مهم دست یافته اند.

مشکلات اخلاقی مانند حرص و آز و عدم قناعت پیشگی.

در ادبیات دینی نوعی از فقر و غنا به تصویر کشیده شده است که با حساب بانکی و امکانات خارجی فرد ارتباطی ندارد. بلکه برآمده از روحیات و خلقیات درونی اوست. فقر در برخی از افراد برآمده از چنین خلقیاتی است و به عبارت دقیق تر فقر موهوم است نه واقعی. روایت معروف امیر مومنان(علیه السلام) را شنیده اید. ایشان میفرمایند:

«أَشْرَفُ‏ الْغِنَى‏ تَرْكُ‏ الْمُنَى؛ والاترین توانگری، رها کردن آرزوها است.»(2)

امام صادق(علیه السلام) نیز درباره آروز و حسرت های طول و دراز مادی میفرمایند:

«تَجَنَّبُوا الْمُنَى فَإِنَّهَا تُذْهِبُ بَهْجَةَ مَا خُوِّلْتُمْ‏ وَ تَسْتَصْغِرُونَ بِهَا مَوَاهِبَ اللَّهِ تَعَالَى عِنْدَكُمْ وَ تُعْقِبُكُمُ الْحَسَرَاتِ فِيمَا وَهَّمْتُمْ بِهِ أَنْفُسَكُم؛ از آرزوها دورى كنيد؛ چرا كه لذت و شادمانى امكانات موجودتان را مى‏برد و سبب كوچك شمردن نعمت‏هاى خدا بر شما مى‏گردد و نسبت به تخيلات و پندارهاى‏تان گرفتار حسرت و اندوه مى‏گرديد.»(3)

نبی مکرم اسلام(صلی الله علیه و آله) میفرمایند:

«الْحِرْصُ‏ عَلَامَةُ الْفَقْر؛ حرص ورزیدن شخص نشانه ناداری اوست.»(4)

کاملا مشخص است که منظور از فقر و ناداری، فقر و ناداری ظاهری نیست. چراکه حرص در ثروتمندان بیشتر از فقرا است. بلکه منظور احساس فقر و ترس از آن است که انسان را به حرص و طمع وا میدارد.

مشکلات فرامادی مانند کم بودن رزق و روزی فرد.

در برخی از موارد عدم موفقیت یک فرد در تامین معاش و کفاف زندگی با تحلیل های مادی و ظاهری قابل توجیه نیست. یعنی علیرغم تلاش کافی امکان بهره برداری از موقعیت ها برای او فراهم نمی شود و در مسیر کسب و کار با مشکلات ناگهانی و معنادار روبرو میشود.  چنین مواردی میتواند با رزق و تقدیر او در این رابطه مرتبط باشد. در روایات از دو نوع رزق سخن به میان آمده است. 

امیرالمومنین(علیه السلام) میفرمایند:

«يَا بُنَيَّ الرِّزْقُ‏ رِزْقَانِ‏ رِزْقٌ تَطْلُبُهُ وَ رِزْقٌ يَطْلُبُكَ فَإِنْ لَمْ تَأْتِهِ أَتَاكَ‏ فَلَا تَحْمِلْ هَمَّ سَنَتِكَ عَلَى هَمِّ يَوْمِكَ وَ كَفَاكَ كُلَّ يَوْمٍ مَا هُوَ فِيهِ فَإِنْ تَكُنِ السَّنَةُ مِنْ عُمُرِكَ فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ سَيَأْتِيكَ فِي كُلِّ غَدٍ بِجَدِيدِ مَا قَسَمَ لَكَ وَ إِنْ لَمْ تَكُنِ السَّنَةُ مِنْ عُمُرِكَ فَمَا تَصْنَعُ بِغَمِّ وَ هَمِّ مَا لَيْسَ لَكَ وَ اعْلَمْ أَنَّهُ‏ لَنْ يَسْبِقَكَ إِلَى رِزْقِكَ طَالِبٌ وَ لَنْ يَغْلِبَكَ عَلَيْهِ غَالِبٌ وَ لَنْ يَحْتَجِبَ عَنْكَ مَا قُدِّرَ لَكَ فَكَمْ رَأَيْتَ مِنْ طَالِبٍ مُتْعِبٍ نَفْسَهُ مُقْتَرٍ عَلَيْهِ رِزْقُهُ وَ مُقْتَصِدٍ فِي الطَّلَبِ قَدْ سَاعَدَتْهُ الْمَقَادِير؛ روزى بر دو قسم است، يك روزى به دنبال توست و يك روزى تو در دنبال آن هستى، و آن روزى كه تو را دنبال ميكند بتو خواهد رسيد اگر چه در طلب آن نباشى كوشش نداشته باش كه روزى يك سال را در يك روز فراهم آورى، و خداوند روزى هر روز از ايام زندگانيت را به تو خواهد رسانيد، و اگر چنانچه مقدور باشد كه تو يك سال‏ عمر كنى خداوند روزى هر روز را بتو ميرساند، اگر عمرت يك سال مقدر نباشد پس كوشش زياد فايده ندارد. بدان هيچ كس به روزى تو دسترسى پيدا نخواهد كرد و تو را مغلوب نخواهد ساخت، و آن چه براى تو تقدير شده است از تو پوشيده نميگردد، چه اشخاصى كه شب و روز در تلاش معاش هستند و خود را گرفتار مشقت ميكنند ولى هم چنان در فشار زندگى گرفتارند و چه افرادى ميانه روى هستند زندگى آنان با خوشى و لذت ميگذرد.»(5)

امیر المومنین(علیه السلام) در این روایت به روزی مقدر اشاره میکند که مرتبط با تلاش و اسباب مادی نیست بلکه با مجموعه پیچیده ای از مقدرات الهی و اعمال خود فرد بستگی دارد.

تا اینجا چهار دلیل برای عدم نتیجه بخش بودن دعا و تلاش برای یافتن شغل و بهبود امر معیشت بیان شد. فردی که از بیکاری و فقر رنج می برد می بایست سهم هر یک از این مشکلات را در زندگی خود تعیین نماید و متناسب با آن راهکار مناسب را در پیش بگیرد. چراکه پدیدآیی هر یک از این مشکلات و طبیعتا رفع آنها تا حد زیادی به دست خود فرد است. حتی کم بودن رزق و روزی که به نوعی تقدیر الهی است نیز متاثر از اعمال خود فرد است. در آیات و روایات و کلام بزرگان برای حل مشکلات ناشی از فقر و تنگی معیشت توصیه به استغفار شده است. این نشان میدهد که گناه نقش اصلی را در تنگی معیشت بازی میکند. 

خداوند متعال میفرماید: 

«فَقُلْتُ اسْتَغْفِرُوا رَبَّكُمْ إِنَّهُ كانَ غَفَّارا يُرْسِلِ السَّماءَ عَلَيْكُمْ مِدْرارا وَ يُمْدِدْكُمْ بِأَمْوالٍ وَ بَنينَ وَ يَجْعَلْ لَكُمْ جَنَّاتٍ وَ يَجْعَلْ لَكُمْ أَنْهارا؛ به آنها گفتم: «از پروردگار خويش آمرزش بطلبيد كه او بسيار آمرزنده است تا بارانهاى پربركت آسمان را پى در پى بر شما فرستد و شما را با اموال و فرزندان فراوان كمك كند و باغهاى سرسبز و نهرهاى جارى در اختيارتان قرار دهد.»(6)

 

پی نوشت ها:
1. https://www.amar.org.ir/news/ID/10144
/.

2. کلینی، محمد بن یعقوب(329 ق)، الکافی، تهران، دارالکتب الاسلامیه، ج‏8، ص23.

3. همان، ج‏5، ص85 و 86.

4. همان، ج‏15، ص71.

5. ابن بابويه، محمد بن على‏(381 ق)‏، من لا يحضره الفقيه، مصحح: غفارى، على اكبر، قم، جامعه مدرسین، ج4، ص386.

6. نوح، 10-12.

موضوع قفل شده است