تفسیر کل قرآن کریم به فارسی(تفسیر البرهان)قرآن مبین

تب‌های اولیه

26 پستها / 0 جدید
آخرین ارسال

«اِنَّ اللَّهَ لاَ يَسْتَحْيِي أَن يَضْرِبَ مَثَلًا مَّا بَعُوضَةً فَمَا فَوْقَهَا فَأَمَّا الَّذِينَ آمَنُواْ فَيَعْلَمُونَ أَنَّهُ الْحَقُّ مِن رَّبِّهِمْ وَأَمَّا الَّذِينَ كَفَرُواْ فَيَقُولُونَ مَاذَا أَرَادَ اللَّهُ بِهَذَا مَثَلًا يُضِلُّ بِهِ كَثِيرًا وَيَهْدِي بِهِ كَثِيرًا وَمَا يُضِلُّ بِهِ اِلاَّ الْفَاسِقِينَ (۲۶) الَّذِينَ يَنقُضُونَ عَهْدَ اللَّهِ مِن بَعْدِ مِيثَاقِهِ وَيَقْطَعُونَ مَا أَمَرَ اللَّهُ بِهِ أَن يُوصَلَ وَيُفْسِدُونَ فِي الأَرْضِ أُولَئِكَ هُمُ الْخَاسِرُونَ (۲۷)»

[خداي را از اين كه به پشه‏اي يا فروتر (يا فراتر) از آن مثل زند شرم نيايد، پس كساني كه ايمان آورده‏اند مي‏دانند كه آن (مثل) از جانب پروردگارشان بجاست ولي كساني كه به كفر گراييده‏اند، مي‏گويند: خدا، از اين مثل چه قصد داشته است؟ (خدا) بسياري را با آن گمراه و بسياري را با آن راهنمايي مي‏كند و(لي) جز نافرمانان را با آن گمراه نمي‏كند* هماناني كه پيمان خدا را پس از بستن آن مي‏شكنند و آن چه را خداوند به پيوستنش امر فرموده مي‏گسلند و در زمين به فساد مي‏پردازند؛ آنانند كه زيانكارانند].

1) حضرت امام حسن عسكري عليه السلام فرمود: حضرت امام محمد باقر عليه السلام فرمود: هنگامي كه خداي متعال فرمود: «يَا أَيُّهَا النَّاسُ ضُرِبَ مَثَلٌ فَاسْتَمِعُوا لَهُ» [اي مردم، مثلي زده شد پس بدان گوش فرا دهيد]#1# و در كلام خود از مگس ياد كرد «اِنَّ الَّذِينَ تَدْعُونَ مِن دُونِ اللَّهِ لَن يَخْلُقُوا ذُبَابًا وَلَوِ اجْتَمَعُوا لَهُ» [كساني را كه جز خدا مي‏خوانيد هرگز (حتي) مگسي نمي‏آفرينند هر چند براي (آفريدن) آن اجتماع كنند]#2# و هنگامي كه فرمود «مَثَلُ الَّذِينَ اتَّخَذُوا مِن دُونِ اللَّهِ أَوْلِيَاء كَمَثَلِ الْعَنكَبُوتِ اتَّخَذَتْ بَيْتًا وَاِنَّ أَوْهَنَ الْبُيُوتِ لَبَيْتُ الْعَنكَبُوتِ لَوْ كَانُوا يَعْلَمُونَ» [داستان كساني كه غير از خدا دوستاني اختيار كرده‏اند، همچون عنكبوت است كه خانه‏اي براي خويش ساخته و در حقيقت اگر مي‏دانستند، سست ‏ترين خانه‏ها همان خانه عنكبوت است]#3# و در اين سوره مثال كسي كه آتش بر مي افروزد و يا مثال رگبار آسمان را زد، كفرپيشگان و ناصبي ها گفتند: اين چه مثال هايي است كه خداوند مي زند؟ و هدفشان از اين سؤال طعنه زدن به رسول خدا صلي الله عليه و آله بود. آن گاه خداوند فرمود: اي محمّد، «اِنَّ اللَّهَ لاَ يَسْتَحْيِي» از روي شرم صرف نظر نمي كند «أَن يَضْرِبَ مَثَلًا» و به وسيله آن حقيقت را براي بندگان مؤمن خود آشكار كند. «مَّا بَعُوضَةً» يعني آن چه كه مانند پشه است «فَمَا فَوْقَهَا» كه منظور از فراتر از پشه، مگس است؛ آن گاه كه خداوند متعال صلاح و نفع بندگان خود را درآوردن مثال ديد، آنها را مثال زد «فَأَمَّا الَّذِينَ آمَنُواْ» به خداوند و ولايت محمّد صلي الله عليه و آله و علي عليه السلام و خاندان پاك ايشان عليه السلام و در برابر دستورات و خبرها و احوال ايشان سر فرود آوردند و در امورشان با ايشان مخالفت نكردند و تلاش نكردند كه در اسرارشان راه يابند و آن چه را كه از ايشان فهميدند آشكار نساختند، مگر به دستور خودشان «فَيَعْلَمُونَ» آن مؤمناني كه چنين صفاتي دارند «أَنَّهُ» آن مثال «الْحَقُّ مِن رَّبِّهِمْ» و خداوند با آن حقيقت را اراده كرد و آن را بيان و آشكار و نمايان فرمود.

«وَأَمَّا الَّذِينَ كَفَرُواْ» به محمّد صلي الله عليه و آله با چرا و چگونه كردن در امر علي عليه السلام و سرباز زدن از ديگر دستورات او «فَيَقُولُونَ مَاذَا أَرَادَ اللَّهُ بِهَذَا مَثَلًا يُضِلُّ بِهِ كَثِيرًا وَيَهْدِي بِهِ كَثِيرًا» يعني كساني كه كفر ورزيدند مي گويند: خداوند با اين مثال بسياري را گمراه و بسياري را راهنمايي مي كند؛ بنابراين، اين مثالي بي معناست؛ چرا كه اگر عده اي را رهنمون كند و نفع رساند، عده اي را نيز به گمراهي كشد و آسيب رساند. خداوند ياوه آنان را پاسخ داد و فرمود: «وَمَا يُضِلُّ بِهِ» يعني خداوند با اين مثل گمراه نمي كند «اِلاَّ الْفَاسِقِينَ» مگر كساني كه با نيانديشيدن در آن مثال، و معنا كردن آن بر خلاف معنايي كه خداوند به آن دستور داده، در حق خود ستم كردند. سپس خداوند عز و جل به وصف آن نافرمانان كه از دين خدا و اطاعت از او خارج شدند پرداخت و فرمود: «الَّذِينَ يَنقُضُونَ عَهْدَ اللَّهِ» كه از آنها براي پروردگاري خويش و پيامبري محمّد صلي الله عليه و آله و امامت علي عليه السلام و دوستداري و ارجمند داشتن شيعيان ايشان گرفت.

«مِن بَعْدِ مِيثَاقِهِ» و محكم و استوار كردن آن «وَيَقْطَعُونَ مَا أَمَرَ اللَّهُ بِهِ أَن يُوصَلَ» از جمله پيوند با خويشاوندان و آشنايان كه بايست در حقشان تعهدپذير باشند و حقوقشان را به جاي آورند و نيز برترين پيوند كه واجب ترين حقوق را به دنبال دارد؛ يعني پيوند با محمّد صلي الله عليه و آله، حقي كه محمّد صلي الله عليه و آله بر گردن آنها دارد، همچون حق پدر و مادر بر گردن انسان است؛ بلكه محمّد صلي الله عليه و آله حقي والاتر از آن دو بر آنها دارد و هم چنين پيوند با او آن چنان والاست كه گسستن آن بسي شرم آورتر و شرارت بارتر است. «وَيُفْسِدُونَ فِي الأَرْضِ» با سرباز زدن از پيروي آن كس كه خداوند امامتش را بر آنها واجب نمود و با باور داشتن به امامت كسي كه خداوند مخالفت با او را بر آنها واجب نمود. «أُولَئِكَ» كه چنين صفاتي دارند «هُمُ الْخَاسِرُونَ» راه دوزخ را در پيش گرفته، از بهشت به دور مانند و اين چنين به خود و يارانشان زيان رسانند؛ چه زيان هنگفتي كه تا هميشه عذاب بر آنان واجب گشت و آسايش جاودانه از آنان رخت بربست!

حضرت فرمود: امام محمّد باقر عليه السلام فرمود: بدانيد هر كس آن چه را كه در آن به آگاهي اطمينان بخشي نمي رسد به رأي ما واگذارد، چرا كه ما را دانايان حقيقت گويي مي داند كه با آشكار ترين دلايل از امور آگاهيم؛ خداوند متعال نيز چنان كاخ هايي را در بهشت به او واگذارد كه منزلت آنها را نه او و نه هيچ كس ديگر به جز خدايي كه آنها را آفريده و به او ارزاني داشته نمي داند. بدانيد آن كس كه بحث و جدل را كنار بگذاشت و به سپردن امور به دست ما بسنده كرد و از آزار رساندن به ما دست برداشت، خداوند او را بر پل صراط باز ايستاند و فرشتگان نزدش آيند و با او بر سر كردارش جدل كنند و او را از گناهانش آگاه سازند؛ به ناگاه ندايي از سوي خداوند عز و جل در رسد: اي فرشتگان من، اين بنده ام در دنيا به جدل نپرداخت و امور را به دست امامانش سپرد، پس با او جدل نكنيد او را در بهشت من به امامانش بسپاريد تا همان گونه كه در دنيا از ايشان فرمانبردار بود در اين جا نيز نزدشان سكني گزيند. اما آن كس كه چرا و چگونه كرد و مخالفت ورزيد و همه چيز را منكر شد، در آن روز فرشتگان بر پل صراط به او گويند: اي بنده خدا، همان طور كه در دنيا با آنان كه در باره امامانت سخن مي گفتند جدل كردي، اكنون نيز ما را از كردارت آگاه ساز و بر سر آن به جدل بنشين. در آن هنگام ندا آيد: در باره كردارش راست گفتيد، پس با او درخور كردارش رفتار كنيد، بدانيد كه او را مي ايستانند و او ايستاده، حساب پس مي­دهد و حساب كردارش، رو به درازا مي گذارد و در آن حساب، عذابش شدت مي يابد. چه جانكاه است پشيماني او و چه دردناك است افسوس هاي او در آن جا كه تنها رحمت خداست كه مي تواند نجاتش دهد! البته اگر در دنيا همه فرامين دينش را فرو ننهاده باشد، وگرنه در آتش دوزخ تا ابد گرفتار خواهد شد. حضرت امام محمّد باقر عليه السلام فرمود: هر كس در دنيا به نذرها و سوگندها و قول هاي خود وفا كرده باشد در آخرت، چنين بشنود: اي فرشتگان، اين بنده در دنيا پيمان هاي خود را استوار داشت، پس در اين جا به آن چه كه به او وعده داديم وفا كنيد و از او درگذريد و با او بحث نكنيد؛ آن گاه فرشتگان او را به سوي بهشت روانه كنند. اما آن كس كه پيوند با خويشاوندان خود بريد، اگر با خويشان محمّد صلي الله عليه و آله پيوند بسته باشد، خويشان محمّد صلي الله عليه و آله برايش نزد خويشاوندانش شفاعت كنند و گويند: از اعمال نيك ما و عبادات ما هر چه خواهي بردار و از او درگذر. سپس به او هر چه خواهد دهند و او از آن خويشاوند خود درگذرد و خداوند نيز به خويشان بخشنده ي محمّد صلي الله عليه و آله بدون هيچ كم و كاستي پاداش اين بخشندگي را ارزاني دارد؛ و اگر آن كس با خويشاوندان خود پيوند بسته باشد، اما از خويشان محمّدصلي الله عليه و آله و سلم بريده باشد و حق ايشان را پايمال كرده باشد و از جايگاهي كه خداوند برايشان واجب نمود بازشان داشته باشد و اسامي و لقب هاي ايشان را بر ديگران نهاده باشد و بر اهل ولايت ايشان كه مخالف او بوده اند، نام هاي توهين آميز گذاشته باشد، به او گفته شود: اي بنده خدا، تو دشمني با خاندان پاك محمّد صلي الله عليه و آله و امامان خود را براي دوستي با دشمنان ايشان برگزيدي، پس اكنون از هم آنان كمك بخواه تا ياريت كنند و او هيچ ياور و فريادرسي براي خود نمي يابد و به سوي عذاب دردناك و خفت بار دوزخ سرازير مي شود.

«كَيْفَ تَكْفُرُونَ بِاللَّهِ وَكُنتُمْ أَمْوَاتًا فَأَحْيَاكُمْ ثُمَّ يُمِيتُكُمْ ثُمَّ يُحْيِيكُمْ ثُمَّ اِلَيْهِ تُرْجَعُونَ (۲۸)»

[چگونه خدا را منكريد با آن كه مردگاني بوديد و شما را زنده كرد باز شما را مي ميراند (و) باز زنده مي‏كند (و) آن گاه به سوي او بازگردانده مي‏شويد؟]

1) امام حسن عسكري عليه السلام فرمود: رسول خدا صلي الله عليه و آله به كفرپيشگان قريش و يهود فرمود: «كَيْفَ تَكْفُرُونَ بِاللَّهِ» او كه شما را به سوي هدايت رهنمون شد و اگر از او پيروي كنيد از راه هلاكت دورتان مي دارد «وَكُنتُمْ أَمْوَاتًا» در كمرهاي پدرانتان و رحم هاي مادرانتان «فَأَحْيَاكُمْ» زنده بيرونتان آورد «ثُمَّ يُمِيتُكُمْ» در اين دنيا و به قبر سرازيرتان كند «ثُمَّ يُحْيِيكُمْ» در قبرها و آن جا كساني را كه به پيامبري محمّد صلي الله عليه و آله و ولايت علي عليه السلام ايمان دارند در رفاه و آسايش گذارد و كفرپيشگان را به عذاب گرفتار سازد. «ثُمَّ اِلَيْهِ تُرْجَعُونَ» پس از اين كه در قبرها مي ميريد و براي برانگيخته شدن در روز قيامت زنده مي شويد، به سوي وعده هاي خداوند باز مي گرديد، وعده ي پاداش فرمانبري از او اگر چنين كرده باشيد و وعده كيفر نافرماني از او اگر بدان آلوده شده باشيد. #1#

1 - تفسير منسوب به امام حسن عسكري (ع)، ص 210، ح 97

«هُوَ الَّذِي خَلَقَ لَكُم مَّا فِي الأَرْضِ جَمِيعًا ثُمَّ اسْتَوَي اِلَي السَّمَاء فَسَوَّاهُنَّ سَبْعَ سَمَاوَاتٍ وَهُوَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ (۲۹)»

[اوست آن كسي كه آن چه در زمين است، همه را براي شما آفريد، سپس به (آفرينش) آسمان پرداخت و هفت آسمان را استوار كرد و او به هر چيزي داناست]

1) از امام حسن بن علي عليه السلام، از پدر بزرگوارش امام علي بن محمّد عليه السلام، از پدر بزرگوارش امام محمّد بن علي عليه السلام، از پدر بزرگوارش امام علي بن موسي رضا عليه السلام، از پدر بزرگوارش امام موسي بن جعفر عليه السلام، از پدر بزرگوارش امام جعفر بن محمّد عليه السلام، از پدر بزرگوارش امام محمّد بن علي عليه السلام، از پدر بزرگوارش علي بن حسين عليه السلام، از پدر بزرگوارش حسين بن علي عليه السلام روايت شده است كه ايشان فرمود: امير مؤمنان علي عليه السلام در باره كلام خداوند عز و جل: «هُوَ الَّذِي خَلَقَ لَكُم مَّا فِي الأَرْضِ جَمِيعًا ثُمَّ اسْتَوَي اِلَي السَّمَاء فَسَوَّاهُنَّ سَبْعَ سَمَاوَاتٍ وَهُوَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ» فرمود: او كسي است كه همه آن چه در زمين است را براي شما آفريد تا از آن عبرت گيريد و با آن راه بهشت او را يابيد و از عذاب دوزخ او بپرهيزيد «ثُمَّ اسْتَوَي اِلَي السَّمَاء» شروع به آفرينش آن كرد و استوارش ساخت «فَسَوَّاهُنَّ سَبْعَ سَمَاوَاتٍ وَهُوَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ» و از آن جا كه همه چيز را مي داند مصلحت امور را دانست و هر آن چه را در زمين است براي نفع و مصلحت شما اي فرزندان آدم آفريد. #1#

2) امام جعفر صادق عليه السلام فرمود: خداوند عز و جل، بهشت را پيش از دوزخ و فرمانبري را پيش از نافرماني و رحمت را پيش از خشم و نيكي را پيش از بدي و زمين را پيش از آسمان و زندگي را پيش از مرگ و خورشيد را پيش از ماه و نور را پيش از تاريكي آفريد. #2#

1 - عيون اخبار الرضا (ع) ج 2، ص 15 باب 30، ح 29
2 - كافي، ج 8، ص 145، ح 116

موضوع قفل شده است