تفاوت در برخورد خداوند با گناهکاران در شرایط یکسان

تب‌های اولیه

13 پستها / 0 جدید
آخرین ارسال

اینجا منظور از اثر چیست؟ منظور جزای عمل است یا اثر ثانوی عمل است که تعین و ارزشگذاری عمل جهت تعیین جزای عمل به آن هم بستگی دارد؟! اگر منظور از اثر همان جزای عمل است ، یعنی شما قائل به این هستید که نداشتن علم به اثر عمل مسئولیتی برای شخص ایجاد نمیکند؟ آنگاه اگر این عمل آثار زیانباری بر دیگری داشته باشد ولی فرد به آن آگاهی نداشته باشد تکلیف چیست؟

عرض شد که منظور از اثر، همان نتیجه و لازمه تکوینی و خارجی بین یک عمل و ثمره خارجی آن.

مثلا اثر تکوینی و خارجی غیبت، خوردن گوشت مردار است.

یا اثر تکوینی تکبر، کوچک شدن نفس است.

یا اثر تکوینی و لازمه شهوت پرستی، تبدیل شدن به میمون است.

و همینطور موارد دیگر. 

با توضیحات و مثالهایی که فرمودید نقش تبعات اعمال در تعیین جزا و پاداش اهمیت می یابد. 
اینجا یک سوالی مطرح میشود. مقامی که این تبعات را مشخص میکند چه کسی است؟ انسان یا خدا؟!!

به دیگر سخن آیا آگاهی داشتن از تبعات اعمال تاثیری در مشخص کردن میزان جزا و پاداش دارد؟ یعنی مثلا آیا مهم است که من بدانم تبعات ثانوی عملی که انجام میدهم چه چیزی خواهد بود یا مهم نیست؟ آیا آگاهی داشتن انسان نسبت به تبعات ثانوی اعمالش تاثیری در میزان جزا و پاداش دارد؟

قاعدتا سوال بعدی این خواهد بود که آگاهی داشتن انسان نسبت به تبعات هر یک از اعمالش قطعا بسیار محدود است. مثلا من نهایتا و تا حدودی به برخی از تبعات بلافصل عملی که انجام دهم علم داشته باشم ولی قطعا این سلسله تاثیراتی که عمل من میگذارد را نمیتوانم آگاهی و یا حتی به تقریب محاسبه کنم، آنوقت مساله چگونه میشود؟

منظور این است که مثلا انسانی به مستمندی کمک میکند. در اثر کمک این مستمند او از شخص دیگری دزدی نمیکند، چون از شخص دیگر دزدی نشده ، او مثلا عصبانی نمیشود، چون عصبانی نشده، در منزل به ناحق با همسرش دعوا راه نمی اندازد. همسرش چون دعوا راه نیانداخته ، تاثر بدی بر بچه اش نمیگذارد، چون بچه اش تاثیر بدی ندیده ، بعدها که بزرگ شد مثلا از چراغ قرمز عبور نمیکند، چون ..... 
مثال فوق رو با افعال عکس هم میتوان تا بی نهایت ادامه داد!

حال با این وضع علم ما به تبعات اعمال چه تاثیری در جزا و پاداش دارد؟

خلاصه پاسخ این است که

اثر تکوینی یک عمل تابع علم ما نیست. چه بدانیم و چه ندانیم محقق میشود.

این تحقق، البته به معنای مجازات اخروی نیست و ملازمه ای با آن ندارد. 

لوازم بعدی و سلسله واری که به دنبال یک عمل روی میدهد نیز از نظر ارزش گذاری دینی و اخلاقی، در صورت عدم علم به اصل ملازمه میان عملی خاص با اثری مشخص و نیز عدم علم نسبت به تاثیرات بعدی یک اثر با اثرات دیگر،  هیچ ارزش گذاری مشخصی نمیتوان داشت. 

یعنی در همین مثال شما

اگر شخص نداند کمک کردنش چه تاثیری در زندگی یک فقیر میتواند داشته باشد و فقط نسبت به جنبه اخروی آن اگاهی داشته باشد، از نظر اخلاقی هیچ کار غیر اخلاقی ای انجام نداده است اگر به او کمک نکرده باشد.

البته این صرف فرض است و تقریبا همه میدانند که کمک کردن چه تاثیری مثبتی در زندگی فرد دارد. 

مثال بهتر این هست که اگر ندانیم فردی که ابراز نیازمندی کرده است، نیازمند واقعی است یا دروغین، در این صورت، کمک نکردن ما تاثیری در زندگی او میتواند داشته باشد ولی ما توجهی به این تاثیر نداریم.

این در مورد لوازم مستقیم یک عمل.

اما در مورد لوازم مترتب بر لازمه و اثر اولیه و مستقیم یک عمل، وضع از این هم سهل تر خواهد بود.

وقتی ارزش گذاری نسبت به یک عمل، وابسته است به علم ما به رابطه بین عمل و اثر خاص، قطعا ارزش یک عمل با آثار مترتب و بی واسطه آن، وابسته به ارتباط بین آن عمل با آن آثار غیر مستقیم خواهد بود و گرنه تحقق آن آثار هیچ ربطی به آن شخص ندارد.

 

موفق باشید.