جمع بندی آیا جبرئیل همان پیامبر اکرم (ص) است؟

تب‌های اولیه

12 پستها / 0 جدید
آخرین ارسال

پرسش:
آیا این سخن درست است که جبرئیل مقامی از مقامات پیامبر است و جدای از پیامبر نیست؟!

پاسخ:
نه تنها حضرت جبرائیل (علیه السلام) بلکه تمامی موجودات عالم شأنی از شئونات پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) می‌باشد، چرا که طبق روایات مختلف پیامبر‌اکرم(صلی الله علیه و آله) از لحاظ رتبه وجودی در بالاترین مراتب وجود است و همه‌ی موجودات حتی نور وجودی ائمه معصومین(علیهم السلام) نیز از نور محمّدی خلق شده است.
در روایات، این چنین آمده است:
ای پیامبر، اگر تو نبودی، دنیا را خلق نمی کردم. (1)
ای محمد قسم به عزت و جلال خودم اگر تو نبودی آدم را نمی آفریدم. (2)
از روایات فوق این نتیجه را می توان به دست آورد که خداى متعال از نور پیامبر اکرم، هر چیز و کمال وجودى را آفریده است. بر این اساس همه‌ی موجودات و تمامى وجودات و کمالات وجودى، از جلوه‌‏ها و ظهورات همین مخلوق اول و نور معصوم است و مخلوقات، مراتب مختلف تجلّیّات این نور مى‏‌باشد. به عبارت دیگر «نور معصوم»، سبب وجود موجودات دیگر است و موجودات دیگر از جمله (جناب جبرائیل)، آثار و صورت‏‌هاى نازله این حقیقت، در مراتب مختلف و متنوع است.
بر اساس مبانی حکمت متعالیه می‌توان گفت موجود عالی و برتر نسبت به موجود دانی و فرو دست این است که موجود عالی در سلسله‌ی علل طولی موجود پایین‌تر قرار دارد؛ یعنی اقتضای علوّ وجودی این است که علت برای فرودست باشد. و از سوی دیگر بر اساس حکمت متعالیه علیّت به تجلّی و تشأن برگشت می‌کند (3) بنابراین، از نظر حکمت متعالیه نیز تمام موجودات پرتو و شأنی از وجود پیامبر هستند.

بنابراین طبق تصریح برخی از اهل معرفت: ملائکه الله حتی جبرئیل و مکائیل نیز از شئون پیامبر(صلی الله علیه و آله) و ائمه(علیهم السلام) هستند؛ زیرا پیامبر و ائمه(علیهم السلام) تنه و اصل و اساس در خلقت هستند و ملائکه فرع و شاخه هستند و اصل احاطه بر فرع دارد و محیط بر آن است. (4)

ممکن است این پرسش در ذهن ایجاد شود، اگر جبرئیل(علیه السلام) شانی از شئونات پیامبر (صلی الله علیه و آله) می باشد پس چرا نزول وحی برای پیامبر به واسطه جبرئیل صورت میگرفت؟ در پاسخ به این پرسش عرض می شود:
طبق روایات، پیامبر اکرم (صلی الله علیه وآله) دو نوع خلقت داشته اند، «خلقت نوری» و «خلقت مادی». چنان‌که خود حضرت فرمود «اوّل ما خَلقَ الله نوری» اولین موجودی که خداوند خلق فرمود نور وجودی من بود. (5) پیامبر در این مرتبه از خلقت از تمامی موجوادت برتر است، حتی حضرت جبرائیل (علیه السلام).
به فرموده حکماء، جبرائیل (علیه السلام) شأنی از شئون خود حضرت می باشد، بنابراین شأنی از شئون «خلقت نوری» پیامبر، مأمور می‌شود برای خلقت مادّی حضرت وحی نازل کند ... (6)

پرسش دومی در این راستا مطرح می شودو آن اینکه وقتی بالاترین شأن وجود، پیامبر (صلی الله علیه وآله) هستند باید به همه چیز احاطه داشته باشند اما چگونه در دوران رسالت از بعضی موارد بی خبر بودند؟
در پاسخ به این پرسش نیز عرض می شود: حضرت سید الانبیاء (صلی الله علیه و آله) در ارتباط با خلقت مادّی خود می فرماید«انا بشر مثلکم» من بشری همانند شما هستم یعنی همانند شما نیازمند هوا، آب ، غذا و ... هستم؛ برای دانستن مطلب جدید نیازمند وحی هستم.
اینکه فرمودید چرا پیامبر(صلی الله علیه و آله)در دوران رسالت از برخی مطالب آگاه نبود مربوط به خلقت مادّی ایشان است، لذا پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) شترش را گم می کند اما به محض اینکه اراده کرد شترش را بیابد از مکانش آگاه می شود، خلقت مادی پیامبر(صلی الله علیه و آله) در دنیای محدود ایجاب می کند که پیامبر نسبت به برخی مطالب نا آگاه باشد اما وقتی اراده می فرمود به آن مطلب آگاه می شد. در حقیقت حضرت وقتی اراده می فرمود با مراتب بالای وجود خود (خلقت نوری) مرتبط شده و از مسائل آگاه می شد.

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
پی نوشت
1. بحار الانوار، ج 16، ص 406
2. بحار الانوار، ج 40، ص 18 – 21
3. صدر المتألهین، الحکمة المتعالیة فی الاسفار العقلیة الاربعة، ج 8، ص 254، بیروت، دار احیاء التراث، چاپ سوم، 1981م
4. صدر المتألهین، الحکمة المتعالیة فی الاسفار العقلیة الاربعة، ج 8، ص 254، بیروت، دار احیاء التراث، چاپ سوم، 1981م
5. اصول كافى، ترجمه كمره‏اى، ج‏2، ص: 719
6. ر.ک: عيون اخبار الرضا7 ج1 ص204، ح22

موضوع قفل شده است