جمع بندی آیا امام علی (ع) دست بسته نماز می خواندند؟

تب‌های اولیه

6 پستها / 0 جدید
آخرین ارسال
آیا امام علی (ع) دست بسته نماز می خواندند؟

[=&]سلام علیکم [/] [=&]با تبریک اعیاد رجب و نوروز بر همه دوستان و کارشناسان محترم [/] [=&]اهل سنت معتقدند امام علی (ع) در نماز دست بسته نماز می خوانده و این شیعه است که از سنت امامان شان تبعیت نمی کند.[/] [=&]در این میان روایاتی ازامام علی(ع) نقل شده که یکی اینگونه است: [/] [=&]" إِنَّ مِنَ‏السُّنَّةِ فِي الصَّلاةِ وَضْعُ [/][=&]الْأَكُفِ‏[/][=&]، عَلَى الْأَكُفِّ تَحْتَ السُّرَّةِ"[/][=&]. سند روایت : مسند احمد.[/] پاسخ این روایات چگونه است؟

width: 700 align: center

[TD="align: center"]با نام و یاد دوست

[/TD]

[TD="align: center"][/TD]


کارشناس بحث: استاد صدرا

[TD][/TD]

کوهساران;1019293 نوشت:
سلام علیکم

با تبریک اعیاد رجب و نوروز بر همه دوستان و کارشناسان محترم


اهل سنت معتقدند امام علی (ع) در نماز دست بسته نماز می خوانده و این شیعه است که از سنت امامان شان تبعیت نمی کند.

در این میان روایاتی ازامام علی(ع) نقل شده که یکی اینگونه است:


" إِنَّ مِنَ‏السُّنَّةِ فِي الصَّلاةِ وَضْعُ الْأَكُفِ‏، عَلَى الْأَكُفِّ تَحْتَ السُّرَّةِ". سند روایت : مسند احمد.

پاسخ این روایات چگونه است؟

با سلام و عرض ادب

مقدمه:

یکی از مستحبات نماز در نزد جمهور اهل سنت، خواندن آن به شکل دست بسته است، به این صورت که نمازگزار در حال قیام نماز، کف دست راست خود را بر روی دست چپ گذاشته و نماز را با این کیفیّت می خواند.(1)

از این امر درفقه با نام «تکتّف» یا «قبض» یاد شده است. در منابع روایی شیعه «تکتّف» عمل اهل کتاب و مجوس دانسته شده و از انجام آن در نماز نهی شده است.(2)

صاحب کتاب: «جواهر الکلام» بنابر نقلی سابقه ی این عمل را به زمان خلیفه دوم و استحسان او بیان داشته است.(3). دلیل فتوای به استحباب در بین فقیهان اهل سنت وجود روایاتی در رابطه با فعل پیامبر (صلی الله علیه و آله) و نه قول آنحضرت است که توسط برخی از صحابه نقل شده است.

با توجه به این اخبار آنحضرت به هنگام نماز با حالت دست بسته نماز خویش را ادا نموده است؛ هر چند در مقابل این اخبار روایات دیگری حاکی از عدم وجود چنین وصفی در فعل پیامبر (صلی الله علیه وآله) است؛(4) بلکه بر اساس اخبار صحیحین سخن از امر شدن به این عمل به هنگام نماز است که این سخن منطبق بر دوران خلفا است،‌ هر چند که در این اخبار به صراحت بیان نشده که چنین امری بر اساس دستور چه کسی بوده است.(5)

امام علی (علیه السلام) و تکتّف به هنگام نماز، در منابع روایی اهل سنت:
وجود سه گزارش در منابع روایی اهل سنت بیانگر دست بسته نماز خواندن امام علی (علیه السلام) در نماز است. نقل این اخبار در منابع عامه موجب آن شده که اهل تسنن عمل شیعه در ارسال و انداختن دستان به هنگام قیام نماز را مغایر فعل امام علی (علیه السلام) تلقی و تفسیر نمایند که ما در اینجا به بررسی این روایات می پردازیم.

1) روایت «ابوجحیفه» به نقل مسند «احمد بن حنبل»:

مهمترین روایتی که بیانگر سنت بودن تکتف از دیدگاه امام علی (علیه السلام) است، روایتی است که «احمد بن حنبل» (متوفی: 261هـ) آنرا در «مسند»روایت نموده که سند و متن روایت وی بدین صورت است:

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سُلَيْمَانَ الْأَسَدِيُّ لُوَيْنٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَبِي زَائِدَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ إِسْحَاقَ، عَنْ زِيَادِ بْنِ زَيْدٍ السُّوَائِيِّ، عَنْ أَبِي جُحَيْفَةَ، عَنْ عَلِيٍّ، قَالَ: «إِنَّ مِنَ‏ السُّنَّةِ فِي الصَّلاةِ وَضْعُ الْأَكُفِ‏، عَلَى الْأَكُفِّ تَحْتَ السُّرَّةِ».(6) ابو جحیفه از امام علی (علیه السلام) نقل می کند که آنحضرت فرمودند: «همانا قرار دادن کف دستان بر یکدیگر پایینتر از ناف، از سنت در نماز است».

بررسی سند:
اِسناد و سند این روایت به اتفاق نظر همه ی حدیث شناسان ضعیف بوده؛ زیرا در سند آن «زیاد بن زید» قرار داشته که فردی مجهول(7) است(8) و همچنین «عبدالرحمن بن اسحاق» که دارای ضعف شدید بوده و «احمدبن حنبل» و «ابن ابی حاتم رازی» و دیگر بزرگان علم «جرح و تعدیل» وی را «متروک الحدیث» دانسته اند.(9) لذا سند این خبر مخدوش بوده؛ بلکه فاقد صلاحیت احتجاج است.

بررسی دلالی:
از نظر دلالت نیز این روایت با تکتّف مورد نظر اهل سنت متفاوت است؛ زیرا در تکتّف مورد نظر اهل سنت، کف دست راست بر روی دست چپ قرار می گیرد؛ در حالی که این روایت بیانگر قرار دادن کف دستان بر روی یکدیگر است.



[/HR]1. ر.ک: (http://www.askdin.com/showthread.php?t=64835)

2. حلّى، علامه، حسن بن يوسف بن مطهر اسدى، تذكرة الفقهاء (ط - الحديثة)، 14 جلد، ج3، ص295، مؤسسه آل البيت عليهم السلام، قم - ايران، اول، 1414 ه‍ ق.: «التكفير مبطل للصلاة‌ و هو وضع اليمين على الشمال في القراءة عند علمائنا لإجماع الفرقة عليه- قاله الشيخ و المرتضى- و لأنه فعل كثير فيكون مبطلا، و لأنه أحوط لوقوع الخلاف فيه دون الإرسال».

3. نجفى، صاحب الجواهر، محمد حسن، جواهر الكلام في شرح شرائع الإسلام، 43 جلد، ج11، ص19، دار إحياء التراث العربي، بيروت - لبنان، هفتم، 1404 ه‍ ق.: «فإنه حكي عن عمر لما جي‌ء بأسارى العجم كفروا أمامه فسأل عن ذلك فأجابوه بأنا نستعمله خضوعا و تواضعا لملوكنا، فاستحسن هو فعله مع الله تعالى في الصلاة».

4. ترمذى، محمد بن عيسى، الجامع الصحيح و هو سنن الترمذي، 6جلد، ج2، ص84، دار الحديث - مصر - قاهره، چاپ: 1، 1419 ه.ق.: «حدیث مسی ء: عَنْ أَبِي حُمَيْدٍ السَّاعِدِيِّ قَالَ: سَمِعْتُهُ‏، وَ هُوَ فِي عَشَرَةٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمَ أَحَدُهُمْ أَبُو قَتَادَةَ بْنُ رِبْعِيٍ‏ يَقُولُ: أَنَا أَعْلَمُكُمْ بِصَلَاةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّم».

5. بخارى، محمد بن اسماعيل، صحيح البخاري، 11جلد، ج2، ص81، جمهورية مصر العربية، وزارة الاوقاف، المجلس الاعلى للشئون الاسلامية، لجنة إحياء كتب السنة - مصر - قاهره، چاپ: 2، 1410 ه.ق. : «بَابُ‏ وَضْعِ الْيُمْنَى عَلَى الْيُسْرَى: حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ عَنْ مَالِكٍ عَنْ أَبِي حَازِمٍ عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ قَالَ: «كَانَ النَّاسُ يُؤْمَرُونَ‏ أَنْ يَضَعَ الرَّجُلُ‏ الْيَدَ الْيُمْنَى عَلَى ذِرَاعِهِ الْيُسْرَى فِي الصَّلَاةِ، قَالَ أَبُو حَازِمٍ: لَا أَعْلَمُهُ‏ إِلَّا يَنْمِي ذَلِكَ‏ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمَ‏. قَالَ إِسْمَاعِيلُ‏: يُنْمَى‏ ذَلِكَ وَ لَمْ يَقُلْ: يَنْمِي‏».

6. ابن حنبل، احمد بن محمد، مسند الإمام أحمد بن حنبل، 50جلد، ج2، ص223، ح875، مؤسسة الرسالة - لبنان - بيروت، چاپ: 1، 1416 ه.ق.

7. جهالت در اصطلاح به دو صورت است، جهالت عین و جهالت وصف. جهالت در مورد این راوی به صورت جهالت عین است بدین صورت که تنها یک راوی متفرد به نقل از روایت وی است. از «زیاد بن زید» نیز تنها این روایت نقل شده است.

8. ابن حجر العسقلانی، تهذیب التهذیب،‌ ج3، ص369، مطبعة دائرة المعارف النظامية، الهند: «زياد بن زيد السوائي الاعسم الكوفي. روى عن أبي جحيفة وشريح القاضي. وعنه عبدالرحمن بن إسحاق الكوفي. قال أبو حاتم مجهول روى له أبو داود حديثا واحدا عن علي أن من السنة في الصلاة وضع الاكف على الاكف تحت السرة».

9. ابن حجر العسقلانی، تهذیب التهذیب، ج6، ص136، مطبعة دائرة المعارف النظامية، الهند: «عبدالرحمن بن اسحاق بن سعد بن الحارث أبو شيبة الواسطي الانصاري ويقال الكوفي ابن اخت النعمان بن سعد. روى عن أبيه وخاله والقاسم بن عبدالرحمن بن عبدالله بن مسعود وسيار بن الحكم وزياد بن زيد الاعسم والشعبي وحفصة بنت أبي كثير وغيرهم. وعنه حفص بن غياث وعبد الواحد بن زياد وأبو معاوية ومحمد بن فضيل وهشيم وعلي بن مسهر ويحيى ابن أبي زائدة وغيرهم. قال أبو داود سمعت أحمد يضعفة وقال أبو طالب عن أحمد ليس بشئ منكر الحديث وقال الدوري عن ابن معين ضعيف ليس بشئ وقال ابن سعد ويعقوب ابن سفيان وأبو داود والنسائي وابن حبان ضعيف وقال النسائي ليس بذاك وقال البخاري فيه نظر. وقال أبو زرعة ليس بقوي وقال أبو حاتم ضعيف الحديث منكر الحديث يكتب حديثه ولا يحتج به وقال ابن خزيمة لا يحتج بحديثه...».


2) روایت «جریر ضبّی» به نقل «ابو داود»:

سند و متن روایت «ابو داود» (متوفی: 275هـ) بدین صورت است:
«حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ قُدَامَةَ- يَعْنِي: ابْنَ أَعْيَنَ- عَنْ أَبِي بَدْرٍ، عَنْ أَبِي طَالُوتَ‏ عَبْدِ السَّلَامِ، عَنْ ابْنِ جَرِيرٍ الضَّبِّيِ‏، عَنْ أَبِيهِ قَالَ: رَأَيْتُ عَلِيًّا- رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ- يُمْسِكُ شِمَالَهُ بِيَمِينِهِ عَلَى الرُّسْغِ‏ فَوْقَ السُّرَّةِ».(1)«جریر ضبی به نقل از پدرش روایت می کند که پدرش گفت: على ـ رضى اللّه عنه ـ را دیدم که با دست راست، دست چپ را در ناحیه مچ گرفته و بالاى ناف گذاشته است».

بررسی سند روایت:
این روایت نیز از نظر سندی دارای ضعف شدید است. «ابن جریر ضبی» شخصی مجهول است؛(2)
چنانکه «ذهبی» در «میزان الاعتدال» بدان تصریح نموده است.(3) «ابو داود» نیز در کتاب سنن خویش تنها همین یک روایت را از «جریر ضبی» روایت نموده که چنین امری خود حاکی از ضعف این خبر در نزد اوست. بر این اساس «البانی» نیز حکم به ضعف اِسناد روایت داده است.(4)

بررسی دلالت روایت:
از نظر دلالت نیز مشخص نیست که وی امام را در حال نماز دیده یا در غیر حال نماز و در صورتی که در حال نماز بوده نماز واجب بوده یا مستحب؟


3) روایت «عقبة بن ظبیان» به نقل «بخاری» و «دارقطنی» و «حاکم نیشابوری» و «بیهقی»:
سند و متن روایت «محمد بن اسماعیل بخاری» (متوفی: 256هـ) در کتاب: «تاریخ کبیر» اینچنین است:

«قَالَ مُوسَى حَدَّثَنَا حماد بْن سلمة: سَمِعَ عاصما الجحدري عَنْ أَبِيهِ عَنْ عقبة بْن ظبيان: عَنْ عَلِيّ رَضِيَ اللَّهُ عنه: " فصل لربك وانحر " وضع يده اليمني على وسط ساعده على صدره».(5)

سند و متن روایت «دارقطنی» (متوفی: 385هـ) بدین صورت است:
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَخْلَدٍ، نا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ الْحَسَّانِيُّ، ثنا وَك